LGS’ye hazırlanan bir öğrencinin denemede yaptığı her yanlış, yalnızca kaybedilen bir net anlamına gelmez.
Doğru değerlendirildiğinde bir yanlış, öğrencinin neyi öğrenemediğini, neyi karıştırdığını, hangi soru türünde zorlandığını veya sınav sırasında hangi hatayı yaptığını gösteren önemli bir ipucudur.
Ancak burada önemli bir ayrım var:
Yanlış yapmak ile yanlıştan öğrenmek aynı şey değildir.
Birçok öğrenci denemeden sonra yanlış yaptığı soruların doğru cevaplarına bakıyor, çözümü öğreniyor ve çalışmaya devam ediyor. Birkaç gün sonra benzer bir soruyla karşılaştığında ise aynı hatayı yeniden yapabiliyor.
Bu durumda sorun öğrencinin yeterince soru çözmemesi olmayabilir. Asıl sorun, yapılan yanlışın nedeninin ortaya çıkarılmaması olabilir.
Peki LGS yanlışları nasıl çalışılmalı? Yanlış defteri tutmak gerçekten işe yarar mı?
Yanlış Yapmak LGS Hazırlığında Neden Önemlidir?
LGS hazırlığında öğrencinin bütün soruları doğru yapması beklenemez.
Özellikle denemeler, öğrencinin henüz tam olarak öğrenemediği veya uygulamakta zorlandığı noktaları görmek için kullanılır. MEBİ’de de LGS denemelerinin ardından öğrencilerin doğru ve yanlış cevaplarını inceleyerek güçlü ve gelişime açık alanlarını değerlendirebilmesine yönelik imkânlar bulunuyor.
Bu nedenle bir denemenin ardından yalnızca:
“Kaç net yaptım?”
sorusunu sormak yerine:
“Hangi soruları neden yanlış yaptım?”
sorusunu sormak çok daha öğretici olabilir.
Örneğin matematikte yanlış yapılan bir sorunun nedeni;
- konunun bilinmemesi,
- formülün veya kuralın karıştırılması,
- sorunun yanlış okunması,
- çözüm yönteminin bilinmemesi,
- işlem hatası,
- dikkatsizlik,
- süre baskısı
olabilir.
Bu nedenlerin her biri için uygulanacak çalışma aynı değildir.
İşte bu yüzden yanlış analizi önemlidir.
Her Yanlış Aynı Değildir
LGS’de yanlış yapılan bir soruyu doğrudan “konu eksiği” olarak değerlendirmek doğru olmayabilir.
Örneğin öğrenci bir matematik sorusunu yanlış yaptı.
Sorunun çözümünü incelediğinde konuyu aslında bildiğini fark etti fakat soruda verilen bir bilgiyi yanlış yorumladı.
Bu durumda öğrenciye yeniden saatlerce konu anlatımı izletmek yerine, soru okuma ve yorumlama hatasının üzerinde durmak daha anlamlı olabilir.
Benzer şekilde öğrenci konuyu biliyor ancak soruyu çözmek için hangi yöntemi kullanacağını bilmiyorsa problem bilgi eksikliğinden çok yöntem eksikliğidir.
Bu nedenle yanlışları öncelikle birkaç temel gruba ayırmak faydalıdır.
1. Bilgi Eksikliği
Öğrenci konuyu yeterince öğrenmemişse yaptığı yanlış doğrudan bir konu eksiğine işaret edebilir.
Örneğin bir matematik sorusunda kullanılan kuralı hatırlamıyorsa veya fen bilimlerinde temel bir kavramı birbirine karıştırıyorsa öncelikle ilgili konuya dönmek gerekir.
Bu tür yanlışlarda yapılabilecek çalışma:
Konu tekrarı → temel örnekler → kolay sorular → farklı soru türleri → yeniden kontrol
şeklinde ilerleyebilir.
Burada amaç yalnızca yanlış sorunun çözümünü ezberlemek değildir.
Öğrencinin aynı bilgiyi farklı bir soruda kullanabildiğinden emin olmak gerekir.
2. Yöntem Eksikliği
Bazen öğrenci konuyu bilir ancak karşısına çıkan soruyu nasıl çözmesi gerektiğini bilemez.
Örneğin konu anlatımında verilen klasik bir soruyu çözebilirken, farklı biçimde hazırlanmış bir soruda nereden başlayacağını bilemeyebilir.
Bu durumda:
“Bu konuyu tekrar çalış.”
demek tek başına yeterli olmayabilir.
Öğrencinin farklı soru örneklerini incelemesi ve sorudaki bilgiden çözüme nasıl gidildiğini anlaması gerekir.
Özellikle LGS hazırlığında yalnızca konuyu bilmek değil, bilgiyi farklı soru biçimlerinde kullanabilmek önemlidir.
3. Dikkat veya Okuma Hatası
Bazı yanlışlarda öğrenci sorunun çözümünü gördüğünde:
“Ben bunu biliyordum.”
diyebilir.
Ancak bu cümle tek başına hatayı açıklamaz.
Öğrenci;
- “değildir” ifadesini gözden kaçırmış,
- sorunun istediği bilgiyi yanlış anlamış,
- seçeneklerden birini yanlış okumuş,
- sorudaki önemli bir ayrıntıyı atlamış
olabilir.
Bu tür yanlışlar için sadece konuyu tekrar etmek çözüm olmayabilir.
Öğrencinin soruyu nasıl okuduğuna bakmak gerekir.
4. İşlem Hatası
Özellikle matematikte öğrenci doğru yöntemi uygulamış olsa bile işlemin bir aşamasında hata yapabilir.
Bu durumda sorunun çözümünü baştan öğrenmek yerine hatanın hangi adımda oluştuğunu bulmak daha yararlı olabilir.
Örneğin:
“İşlemi biliyorum ama son satırda eksi işaretini yanlış kullandım.”
gibi bir tespit, öğrencinin hatasını somutlaştırır.
Tekrarlayan işlem hatalarında ise öğrencinin çözüm sırasında işlemlerini daha düzenli yazması ve kontrol alışkanlığı geliştirmesi üzerinde çalışılabilir.
5. Süre Kaynaklı Hata
Öğrenci evde rahat bir ortamda doğru çözdüğü soruyu denemede yanlış yapıyorsa, bunun nedeni yalnızca bilgi eksikliği olmayabilir.
Süre baskısı altında:
- soruyu hızlı okumak,
- gereğinden uzun süre tek soruda kalmak,
- son bölümde acele etmek
gibi problemler ortaya çıkabilir.
Bu nedenle bazı yanlışların yanına “süre” notu düşmek bile önemli bir fark yaratabilir.
Çünkü böylece öğrenci yalnızca “Bu soruyu yanlış yaptım.” demez.
“Bu soruyu süre baskısı altında yanlış yaptım.”
diyebilir.
Bu iki durum için yapılacak çalışma aynı değildir.
Yanlış Defteri Gerçekten İşe Yarıyor mu?
Kısa cevap:
Doğru kullanılırsa faydalı olabilir.
Ancak yanlış defteri, içine yanlış soruların yapıştırıldığı kalın bir defterden ibaret olmamalıdır.
Öğrenci haftalar boyunca onlarca soruyu deftere geçiriyor ama neden yanlış yaptığını yazmıyorsa, bu defter zamanla sadece bir soru arşivine dönüşebilir.
Asıl değerli olan şey sorunun kendisinden çok, öğrencinin o sorudan çıkardığı derstir.
Bu nedenle “yanlış defteri” yerine yanlış analiz defteri mantığıyla ilerlemek daha faydalıdır.
Yanlış Defterine Ne Yazılmalı?
Her yanlış sorunun tamamını deftere geçirmek zorunda değilsiniz.
Özellikle uzun ve zaman alan bir sistem öğrencinin birkaç hafta sonra uygulamayı bırakmasına neden olabilir.
Bunun yerine kısa bir kayıt sistemi oluşturulabilir.
Örneğin:
Ders: Matematik
Konu: Üslü ifadeler
Hata türü: İşlem hatası
Neden yanlış yaptım? Eksi işaretini son adımda yanlış kullandım.
Ne yapacağım? Benzer 5 soru çözeceğim.
Tekrar tarihi: 3 gün sonra
Bu kadar basit bir kayıt bile yanlışın tekrar edilmesini önlemek için öğrencinin dikkatini doğru noktaya çekebilir.
Daha sonra aynı soru türü tekrar karşılaşıldığında öğrenci kendisine şu soruyu sorabilir:
“Geçen sefer burada neyi yanlış yapmıştım?”
İşte yanlış defterinin asıl amacı budur.
Her Yanlış Deftere Yazılmalı mı?
Hayır.
Bu konuda önemli olan noktalardan biri de budur.
Öğrencinin yaptığı her yanlışı uzun uzun deftere geçirmesi gerekli değildir.
Örneğin çok basit bir dikkat hatası bir kez yaşanmış ve öğrencinin nedenini açıkça fark etmiş olması durumunda, bunu sayfalarca yazmak gereksiz olabilir.
Buna karşılık;
- tekrar eden yanlışlar,
- aynı konuya ait hatalar,
- öğrencinin anlamadığı soru türleri,
- sınavlarda sürekli karşısına çıkan problem alanları
daha yakından takip edilebilir.
Yani amaç en kalın yanlış defterine sahip olmak değil, en fazla öğrenmeyi sağlayan yanlışları seçebilmektir.
Yanlış Sorunun Çözümünü Görmek Yeterli mi?
Genellikle hayır.
Bir öğrenci yanlış yaptığı sorunun çözümünü izlediğinde soruyu anlayabilir. Fakat çözümü görmek, benzer bir soruyu kendi başına çözebileceği anlamına gelmez.
Bu yüzden mümkünse şu sıra izlenebilir:
1. Yanlış yapılan soru incelenir.
Öğrenci önce kendi hatasını anlamaya çalışır.
2. Çözüm kontrol edilir.
Doğru yöntem görülür.
3. Hatanın nedeni belirlenir.
Bilgi mi, yöntem mi, dikkat mi, işlem mi, süre mi?
4. Benzer bir soru çözülür.
Öğrenci aynı bilgiyi yeniden kullanır.
5. Bir süre sonra tekrar kontrol edilir.
Hata gerçekten kapanmış mı?
Bu son adım çoğu zaman atlanır.
Oysa öğrencinin “Şimdi anladım.” demesi ile birkaç gün sonra benzer soruyu doğru çözebilmesi arasında fark vardır.
Aynı Yanlış Tekrar Ediyorsa Ne Yapılmalı?
Bir öğrenci aynı hata türünü tekrar tekrar yapıyorsa, artık yalnızca o soruya değil hata örüntüsüne bakmak gerekir.
Örneğin:
- Üç farklı denemede benzer matematik soruları yanlış yapılıyor.
- Her seferinde soru okunuyor ancak önemli bir bilgi atlanıyor.
- Çözüm öğreniliyor fakat benzer soruda aynı hata tekrarlanıyor.
Burada problem tek bir soru değildir.
Ortada tekrar eden bir öğrenme problemi vardır.
Bu durumda öğrenciye daha fazla soru vermek yerine, hatanın kaynağı yeniden değerlendirilmelidir.
Belki konu gerçekten tam öğrenilmemiştir.
Belki öğrenci soruyu okurken belirli bir noktayı sürekli atlıyordur.
Belki de soru çözümünü öğretmen eşliğinde anlayabiliyor ancak bağımsız olarak uygulayamıyordur.
Aynı yanlışın tekrar etmesi, daha fazla soru çözmekten önce daha doğru bir analiz yapmayı gerektirir.
Yanlışlar Ne Zaman Tekrar Edilmeli?
Yanlışların tekrar edilmesi için tek bir ideal gün veya süre olduğunu söylemek yerine, öğrencinin hata türüne ve öğrenme durumuna göre bir tekrar düzeni oluşturmak daha doğru olur.
Pratik bir sistem olarak:
İlk tekrar: Yanlış analizinden kısa süre sonra
İkinci tekrar: Birkaç gün içinde
Üçüncü tekrar: Daha sonraki bir çalışma veya denemede
şeklinde bir takip yapılabilir.
Buradaki amaç aynı sorunun cevabını ezberlemek değildir.
Öğrencinin aynı düşünme hatasını yeniden yapıp yapmadığını kontrol etmektir.
Bu nedenle mümkün olduğunda aynı soruyu tekrar çözmek yerine benzer yapıdaki farklı bir soruyla kontrol yapmak daha anlamlı olabilir.
Deneme Sonrası Yanlış Analizi Nasıl Yapılmalı?
Deneme bittiğinde öğrencinin hemen doğru cevapları kontrol edip yeni test çözmeye başlaması yerine kısa bir analiz süreci oluşturulabilir.
Örneğin:
1. Yanlışları belirle
Hangi sorular yanlış veya boş?
2. Hataları sınıflandır
Bilgi, yöntem, dikkat, işlem veya süre?
3. Tekrarlayanları işaretle
Daha önce benzer hata yapılmış mı?
4. Öncelik belirle
Hangi hata sonraki çalışmada önce ele alınmalı?
5. Çalışmayı planla
Konu tekrarı mı, soru çözümü mü, farklı soru örnekleri mi gerekli?
6. Sonraki denemede kontrol et
Aynı hata yeniden ortaya çıkıyor mu?
Böylece deneme yalnızca öğrencinin o günkü netini ölçen bir sınav olmaktan çıkar ve bir sonraki çalışma planını belirleyen bir araca dönüşür.
MEBİ’nin güncel LGS hazırlık yapısında da deneme ve tarama sınavlarının yanında değerlendirme testleri, soru çözüm videoları ve öğrencinin performansını takip etmeye yönelik imkânlar bulunuyor.
Yanlış Defteri Tutmak Zorunlu mu?
Hayır.
Yanlış defteri bir yöntemdir; LGS başarısının tek şartı değildir.
Bazı öğrenciler için defter oldukça kullanışlı olabilir. Bazı öğrenciler ise tablo, dijital not, konu takip listesi veya öğretmenle yapılan düzenli hata analizi gibi başka yöntemlerden daha iyi yararlanabilir.
Burada önemli olan öğrencinin yanlışlarını kaydetmesi değil, yanlışlardan öğrenmesini sağlayacak bir sistem kurmasıdır.
Dolayısıyla “Yanlış defteri tutmuyor, o yüzden başarılı olamaz.” gibi bir yaklaşım doğru değildir.
Asıl soru şudur:
Öğrenci yaptığı yanlışları daha sonraki çalışmalarını yönlendirmek için kullanıyor mu?
En Önemli Nokta: Yanlış Sayısını Değil, Tekrarlanan Hataları Takip Edin
Bir öğrencinin bir denemede 10 yanlış yapması tek başına çok fazla şey anlatmaz.
Bu 10 yanlışın;
- 4’ü bilgi eksikliği,
- 2’si dikkat,
- 2’si işlem,
- 1’i süre,
- 1’i yöntem
kaynaklı olabilir.
Bir sonraki denemede toplam yanlış sayısı yine 10 olabilir.
Ancak bilgi eksikliğinden kaynaklanan 4 yanlış 1’e düşmüşse ve öğrencinin diğer hataları yeni soru türlerinden kaynaklanıyorsa, öğrencinin çalışma açısından önemli bir ilerleme göstermiş olması mümkündür.
Bu yüzden gelişimi yalnızca toplam yanlış sayısıyla değerlendirmek yerine, yanlışların neden ve niteliğindeki değişime de bakmak gerekir.
Sonuç: Yanlışlar LGS Hazırlığında Birer Yol Haritasıdır
LGS hazırlığında amaç hiç yanlış yapmamak değildir.
Asıl amaç, yapılan yanlışların öğrencinin sonraki çalışmasına yön vermesini sağlamaktır.
Bir yanlış;
“Bunu bilmiyorum.”
diyebilir.
Başka bir yanlış:
“Biliyorum ama uygulayamıyorum.”
diyebilir.
Bir diğeri:
“Soruyu doğru okumadım.”
Bir başkası ise:
“Bu soruda zamanı doğru kullanamadım.”
diyebilir.
Önemli olan bu mesajları görebilmektir.
Yanlış defteri de ancak bu amaçla kullanıldığında anlamlı hâle gelir.
Bu nedenle LGS hazırlığında öğrencinize yalnızca:
“Kaç yanlışın var?”
diye sormak yerine zaman zaman:
“Bu yanlış sana ne anlatıyor?”
diye sormayı deneyin.
Çünkü doğru analiz edilen bir yanlış, bir sonraki denemede yapılmayacak bir yanlışa dönüşebilir.
Ve LGS hazırlığında gerçek ilerleme çoğu zaman daha fazla soru çözmekten değil, yapılan hatalardan daha fazla şey öğrenmekten geçer.