LGS’ye hazırlanırken konuyu çalıştığınız hâlde birkaç gün sonra hatırlamakta zorlanıyorsanız, bu durum mutlaka yeterince çalışmadığınız anlamına gelmez. Bir konuyu okumak, dinlemek veya not almak ile o bilgiyi daha sonra hatırlayıp sorularda kullanabilmek aynı şey değildir.
Özellikle LGS hazırlığında çok sayıda konu ve bilgiyle karşılaşan öğrenciler, bir konuyu öğrendikten sonra yeterli tekrar yapmadığında veya bilgiyi farklı sorularda kullanmadığında zaman içinde unutabilir. Bu nedenle LGS’de çalıştığını unutan öğrenci ne yapmalı, konuların akılda kalması nasıl sağlanmalı ve unutulan bilgiler nasıl tekrar edilmeli?
Bu yazıda, çalıştığı hâlde öğrendiği bilgileri hatırlamakta zorlanan LGS öğrencileri için uygulanabilecek yöntemleri ele alacağız.
Çalıştığım Hâlde Neden Unutuyorum?
Bir konuyu çalıştıktan sonra unutmanın birçok nedeni olabilir.
Örneğin öğrenci:
- Konuyu yalnızca okuyarak çalışmış olabilir.
- Konuyu çalıştıktan sonra soru çözmemiş olabilir.
- Öğrendiklerini kendi cümleleriyle tekrar etmemiş olabilir.
- Uzun süre yeniden karşılaşmadığı için bilgiyi unutmuş olabilir.
- Konuyu anlamış ancak sorularda kullanmayı öğrenememiş olabilir.
- Birbiriyle ilişkili konular arasındaki bağlantıyı kuramamış olabilir.
- Çok fazla konuyu kısa sürede tamamlamaya çalışmış olabilir.
Bu nedenle:
Çalıştım ama unuttum.
cümlesi tek başına öğrencinin nasıl çalıştığını açıklamaz.
Öncelikle hangi aşamada unutulduğuna bakmak gerekir.
Bir Konuyu Bilmek ile Hatırlamak Aynı Şey Değildir
Öğrenci konu anlatımını izlerken her şeyi anlayabilir.
Kitabı okurken:
Evet, bunu biliyorum.
diyebilir.
Ancak birkaç gün sonra karşısına aynı konuyla ilgili bir soru geldiğinde nereden başlayacağını bilemeyebilir.
Bunun nedeni, bilgiyi gördüğünde tanımak ile yardım almadan hatırlayıp kullanmak arasındaki farktır.
Örneğin öğrenci çözümünü gördüğünde:
Ben bunu biliyordum.
diyebilir.
Fakat önemli soru şudur:
Çözümü görmeden aynı düşünme sürecini kendim oluşturabilir miyim?
Öğrenmenin daha kalıcı hâle gelmesi için öğrencinin bilgiyi yalnızca tekrar görmesi değil, kendisinin hatırlaması ve kullanması gerekir.
Konuyu Bir Kez Çalışmak Neden Yetmeyebilir?
LGS hazırlığında öğrencinin karşısına yıl boyunca çok sayıda konu çıkar.
Bir konuyu bugün çalışıp daha sonra haftalarca hiç görmemek, bilgiyi hatırlamayı zorlaştırabilir.
Bu nedenle konu çalışması:
Öğren → Bırak
şeklinde değil,
Öğren → Kullan → Tekrarla → Yeniden Kullan
şeklinde düşünülmelidir.
Örneğin matematikte bir konu çalışıldıktan sonra:
- Aynı gün temel sorular çözülebilir.
- Birkaç gün sonra kısa bir tekrar yapılabilir.
- Daha sonra farklı soru biçimleri çözülebilir.
- İlerleyen haftalarda konu karışık sorular içinde yeniden görülebilir.
Böylece öğrenci bilgiyi farklı zamanlarda yeniden kullanmış olur.
Sadece Okuyarak Çalışmak Neden Yeterli Olmayabilir?
Ders kitabını okumak veya konu anlatım videosunu izlemek öğrenme sürecinin bir parçasıdır.
Ancak öğrenci yalnızca bilgiyi girdi olarak alıyorsa, öğrendiğini ne kadar hatırlayabildiğini görmek zorlaşır.
Örneğin:
Fen Bilimleri konusunu 30 dakika okudum.
demek yerine:
Konuyu çalıştım, kitabı kapattım ve temel noktaları kendim anlatabildim.
demek daha anlamlı bir kontrol olabilir.
Çünkü ikinci durumda öğrenci bilgiyi gerçekten hatırlamaya çalışmaktadır.
Çalıştıktan Sonra Kendini Test Et
Öğrenmenin kontrolü için öğrencinin kendisine küçük sorular yöneltmesi oldukça kullanışlı olabilir.
Kitabı kapattıktan sonra:
Bu konunun temel fikri neydi?
En önemli kurallar nelerdi?
Hangi durumlarda bu bilgiyi kullanırım?
Bir arkadaşım sorsa bu konuyu nasıl anlatırım?
Bu konuyla ilgili bir soru geldiğinde nereden başlarım?
gibi sorular sorulabilir.
Cevap veremediği noktalar, yeniden bakılması gereken bölümleri gösterebilir.
Buradaki amaç bütün konuyu tekrar baştan okumak değildir.
Hatırlanamayan bölümü bulmak daha önemlidir.
Çalıştığını Unutan Öğrenci Konuyu Baştan mı Çalışmalı?
Her zaman değil.
Öğrenci bir konunun tamamını unutmuş olmayabilir.
Örneğin:
- Temel bilgileri hatırlıyor,
- Ancak bazı ayrıntıları karıştırıyor,
- Belirli soru tiplerinde zorlanıyor
olabilir.
Bu durumda konuyu baştan sona yeniden çalışmak yerine yalnızca zorlandığı bölümü tekrar etmek daha verimli olabilir.
Bu nedenle önce küçük bir hatırlama testi yapmak faydalıdır.
Örneğin:
Konuya hiç bakmadan birkaç temel soru çöz.
Ardından:
Nerelerde zorlandığını belirle.
Sonra:
Yalnızca zorlandığın bölümlere geri dön.
Bu yaklaşım hem zaman kazandırır hem de öğrencinin gerçekten neyi unuttuğunu görmesini sağlar.
Unutulan Konular İçin Kısa Tekrarlar Yapılabilir
Her tekrarın uzun olması gerekmez.
Bir konuyu yeniden hatırlamak için bazen:
- Kısa notlara bakmak,
- Birkaç soru çözmek,
- Temel kavramları yazmak,
- Konuyu kendi cümleleriyle anlatmak,
- Önceki yanlışlara göz atmak
yeterli olabilir.
Özellikle öğrenci konuyu daha önce gerçekten öğrenmişse, her unutma durumunda uzun bir konu anlatımına dönmek gerekmeyebilir.
Burada amaç konuyu her seferinde sıfırdan öğrenmek değil, unutulan bilgiyi yeniden aktif hâle getirmektir.
Soru Çözmek Bilginin Kalıcı Olmasına Nasıl Yardımcı Olabilir?
Soru çözümü, öğrencinin öğrendiği bilgiyi kullanmasını sağlar.
Ancak burada da yalnızca soru sayısına odaklanmak doğru değildir.
Örneğin öğrenci bir konudan 50 soru çözmüş olabilir fakat soruların çoğunu aynı biçimde çözüyorsa farklı soru türleriyle karşılaştığında zorlanabilir.
Bu nedenle konu çalışmasından sonra mümkün olduğunca farklı soru biçimleriyle karşılaşmak faydalı olabilir.
Özellikle:
Kolay soru → Orta düzey soru → Farklı soru biçimi → Karışık soru
şeklinde ilerlemek, öğrencinin bilgiyi farklı durumlarda kullanmasını sağlayabilir.
Yanlış Sorular Tekrar İçin Kullanılabilir
Öğrencinin daha önce yanlış yaptığı sorular, tekrar sürecinin önemli bir parçası olabilir.
Örneğin öğrenci bir konudan soru çözdü ve bazı soruları yanlış yaptı.
Bir süre sonra aynı soruya veya benzer bir soruya yeniden dönüldüğünde şu soru sorulabilir:
Bu soruyu şimdi neden doğru çözebiliyorum?
veya:
Daha önce nerede hata yapmıştım?
Bu yaklaşım, öğrencinin yalnızca doğru cevabı hatırlamasından daha değerlidir.
Çünkü amaç:
Sorunun cevabını ezberlemek değil, hataya neden olan düşünme biçimini değiştirmektir.
Bu nokta, daha önce hazırladığımız LGS’de Yanlış Yapılan Sorular Nasıl Analiz Edilmeli? yazısıyla da doğrudan bağlantılıdır.
Konuları Birbirinden Kopuk Çalışmayın
Bazı bilgiler başka konularla bağlantılıdır.
Öğrenci konular arasındaki ilişkiyi kurduğunda bilgiyi hatırlaması kolaylaşabilir.
Örneğin bir konuyu çalışırken:
Bu bilgi daha önce öğrendiğim hangi konuyla bağlantılı?
diye düşünmek faydalı olabilir.
Bu nedenle ders çalışırken yalnızca:
Bugün hangi konuyu bitireceğim?
sorusuna değil,
Bu konu daha önce öğrendiklerimle nasıl bağlantılı?
sorusuna da yer verilebilir.
Her Gün Bütün Konuları Tekrar Etmek Gerekir mi?
Hayır.
Böyle bir sistem kısa sürede uygulanamaz hâle gelebilir.
Amaç her gün bütün derslerin bütün konularını tekrar etmek değildir.
Bunun yerine tekrar ihtiyacı olan konular belirlenebilir.
Örneğin:
Bugün
Yeni konu öğren.
Birkaç gün sonra
Kısa kontrol yap.
Daha sonra
Sorularla yeniden kullan.
İlerleyen haftalarda
Karışık test veya deneme içinde tekrar karşılaş.
Bu şekilde tekrar, günlük çalışmanın içine doğal biçimde yerleştirilebilir.
LGS’de Unutmamak İçin Not Tutmak Gerekir mi?
Not almak bazı öğrenciler için faydalı olabilir ancak çok uzun notlar hazırlamak her zaman gerekli değildir.
Özellikle öğrencinin kendi hazırladığı kısa notlar daha kullanışlı olabilir.
Örneğin bir sayfada:
- Temel bilgiler,
- Karıştırılan noktalar,
- Önemli formüller,
- Yapılan yaygın hatalar,
- Hatırlanması gereken kısa bilgiler
yer alabilir.
Bu sayfa daha sonra kısa tekrarlar için kullanılabilir.
Ancak not hazırlamak, ders çalışmanın kendisine dönüşmemelidir.
Amaç güzel ve uzun bir defter oluşturmak değil, gerektiğinde bilgiyi hızlıca hatırlayabilmektir.
Unutmayı Önlemek İçin Konuyu Kendi Cümlelerinle Anlat
Öğrencinin bir konuyu başka birine anlatması, kendi bilgisini kontrol etmenin güzel yollarından biridir.
Örneğin:
Bu konuyu 2 dakika içinde kardeşime nasıl anlatırdım?
diye düşünilebilir.
Anlatırken takıldığı noktalar, konunun hâlâ tam oturmadığını gösterebilir.
Böylece öğrenci:
Anlatabiliyorum → Büyük ölçüde biliyorum
veya
Anlatamıyorum → Yeniden çalışmam gereken bölüm var
şeklinde kendisini değerlendirebilir.
LGS’de Çalıştığını Unutan Öğrenci İçin Örnek Tekrar Sistemi
Bir konuyu çalıştıktan sonra aşağıdaki gibi basit bir sistem uygulanabilir:
1. İlk çalışma
Konuyu öğren ve temel soruları çöz.
2. İlk kontrol
Kitabı kapatıp temel bilgileri hatırlamaya çalış.
3. Kısa tekrar
Zorlandığın noktaları yeniden gözden geçir.
4. Soru uygulaması
Farklı soru biçimleriyle konuyu tekrar kullan.
5. Sonraki kontrol
Bir süre sonra konuya yeniden bakmadan birkaç soru çöz.
6. Karışık kullanım
Konuyu farklı konularla birlikte içeren sorularda yeniden kullan.
Böylece konu yalnızca bir günün çalışması olarak kalmaz.
LAAS Kalıcı Öğrenme Döngüsü
Bu süreci öğrencinin kolayca hatırlayabileceği dört adım hâline getirebiliriz:
Öğren
Konunun temelini kavra.
Hatırla
Kitabı kapat ve öğrendiklerini kendi başına geri çağır.
Kullan
Bilgiyi sorular üzerinde uygula.
Geri Dön
Belirli aralıklarla konuyu yeniden kontrol et.
Kısaca:
Öğren → Hatırla → Kullan → Geri Dön
Bu döngünün önemli noktası, öğrencinin bilgiyi yalnızca tekrar görmemesidir.
Bilgiyi kendisinin hatırlaması ve kullanması gerekir.
Unuttuğunda Moral Bozmak Yerine Ne Yapmalı?
LGS hazırlığında öğrenci bir konuyu unutunca:
Ben zaten öğrenemiyorum.
diye düşünmeye başlayabilir.
Oysa unutmak, öğrenme sürecinin tamamen başarısız olduğu anlamına gelmez.
Asıl önemli olan öğrencinin unutulan bilgiyi fark edip yeniden çalışabilmesidir.
Örneğin:
Bu konuyu unutmuşum.
demek bir başarısızlık değil, çalışma planına geri bildirim olabilir.
Öğrenci bunu gördüğünde:
O zaman bu konuya kısa bir tekrar eklemeliyim.
diyebilir.
Böylece unutmak, çalışma sistemini geliştirmek için kullanılabilir.
Veli Çalıştığını Unutan Öğrenciye Nasıl Destek Olmalı?
Velinin:
Daha dün çalıştın, nasıl unuttun?
demesi öğrencinin kendisini başarısız hissetmesine neden olabilir.
Bunun yerine:
Hangi kısmını hatırlıyorsun?
Nerede zorlandın?
Birlikte kısa bir kontrol yapalım mı?
gibi sorular sorulabilir.
Burada amaç öğrencinin yerine konuyu yeniden öğretmek değil, hangi noktada zorlandığını fark etmesine yardımcı olmaktır.
Öğrenci zamanla kendi kendisine:
Bu konuyu unutmaya başladım, tekrar etmeliyim.
diyebildiğinde daha bağımsız bir çalışma alışkanlığı geliştirmeye başlar.
Çok Çalışmak mı, Doğru Tekrar Etmek mi?
Bir öğrencinin bir konuyu saatlerce çalışması, bilgiyi otomatik olarak kalıcı hâle getirmez.
Bazen:
1 saat konu anlatımı
yerine
20 dakika konu çalışması + soru çözümü + kısa tekrar
daha anlamlı olabilir.
Çünkü öğrenmenin amacı yalnızca çalışma süresini doldurmak değildir.
Öğrencinin:
Öğrendiğini hatırlaması → Kullanabilmesi → Gerektiğinde yeniden hatırlayabilmesi
gerekir.
Bu nedenle LGS hazırlığında çalışma süresi kadar çalışmanın nasıl yapıldığı da önemlidir.
Unutmak, Öğrenemediğin Anlamına Gelmez
LGS’de çalıştığı hâlde öğrendiklerini unutan öğrencinin ilk yapması gereken daha uzun saatler çalışmak değildir.
Önce neyi unuttuğunu ve neden unuttuğunu belirlemek gerekir.
Ardından bilgiyi yeniden hatırlamak, sorular üzerinde kullanmak ve belirli aralıklarla tekrar karşılaşmak için bir sistem oluşturulabilir.
En basit hâliyle:
Öğren → Hatırla → Kullan → Geri Dön
Çünkü LGS hazırlığında amaç bütün konuları bir kez tamamlamak değildir.
Asıl hedef, öğrenilen bilgilerin gerektiğinde hatırlanabilmesini ve sorular üzerinde kullanılabilmesini sağlamaktır.
Bir konuyu birkaç gün sonra unutmanız, o konuyu hiçbir zaman öğrenemeyeceğiniz anlamına gelmez. Doğru tekrar ve uygulamayla öğrenme süreci yeniden güçlendirilebilir.