LGS matematik problemlerini çözerken işlemleri yapabildiği hâlde soruyu anlamakta zorlanan öğrenciler var. Bazen soru uzun olduğu için önemli bilgiler gözden kaçıyor, bazen de hangi işlemin yapılması gerektiği belirlenemiyor. LGS matematik problemlerinde soruyu anlama becerisi, doğru cevaba ulaşmanın ilk adımıdır. Çünkü bir problemi çözmek, yalnızca işlem yapmayı değil, verilen bilgileri yorumlamayı ve sorulanı doğru belirlemeyi de gerektirir.
Peki, LGS matematik problemlerinde soruyu anlamakta zorlanan öğrenciler ne yapabilir? İşte problem çözme sürecini daha anlaşılır hâle getirecek beş etkili taktik!
1. Soruyu Hemen Çözmeye Çalışma, Önce Ne İstediğini Anla
LGS matematik problemlerinde yapılan yaygın hatalardan biri, soru okunur okunmaz işlem yapmaya başlamaktır. Öğrenci bir sayı görür, bir işlem düşünür ve çözüm için acele eder. Ancak sorunun asıl istediği anlaşılmadığında doğru işlemler bile yanlış sonuca götürebilir.
Bunun yerine soruyu ilk okuduğunda kendine şu soruyu sor:
“Bu soruda benden tam olarak neyi bulmam isteniyor?”
Örneğin bir problemde toplam para miktarı, harcanan para ve kalan para bilgileri verilmiş olabilir. Soru kalan parayı soruyorsa bütün sayıları doğrudan toplamak veya çıkarmak doğru yaklaşım değildir. Önce istenen sonucun ne olduğu belirlenmelidir.
Uygulama taktiği: Sorunun son cümlesini dikkatlice oku. İstenen büyüklüğü kendi cümlelerinle ifade et. Ardından verilen bilgilerin bu sonuca nasıl ulaşmanı sağlayacağını düşün.
2. Verilen Bilgileri Ayır ve Kendi Cümlelerinle Yaz
Uzun problem metinlerinde bütün bilgileri aynı anda akılda tutmak zor olabilir. Özellikle yaş, hız, yüzde, oran, uzunluk ve para problemlerinde birden fazla bilgi bir arada sunulur.
Bu durumda verilenleri küçük parçalara ayırmak işe yarar.
Örneğin:
“Bir öğrenci, fiyatı 800 TL olan bir çantayı yüzde 25 indirimle satın alıyor.”
Bu problemde:
- İlk fiyat: 800 TL
- İndirim oranı: %25
- İstenen: İndirimli fiyat
Bilgiler ayrıldığında soru daha anlaşılır hâle gelir. Artık öğrencinin metindeki bütün ifadeleri zihninde tutmasına gerek kalmaz.
Uygulama taktiği: Sorudaki sayıları, birimleri ve koşulları not al. Ancak her sayıyı doğrudan işleme katma. Önce o bilginin soruyla ilişkisini anla.
3. Problemi Bir Tablo, Şema veya Çizimle Görselleştir
Bazı matematik problemleri yalnızca okuyarak anlaşılmakta zorlanabilir. Özellikle hareket, yaş, alışveriş, geometrik şekiller ve karşılaştırma problemlerinde görselleştirme büyük kolaylık sağlar.
Örneğin iki kişinin farklı hızlarla hareket ettiği bir soruda, bilgileri küçük bir tabloda düzenleyebilirsin:
| Bilgi | Birinci kişi | İkinci kişi |
|---|---|---|
| Hız | 4 km/sa. | 6 km/sa. |
| Süre | 2 saat | 2 saat |
| Alınan yol | ? | ? |
Bu tablo, hangi bilginin verildiğini ve hangisinin bulunması gerektiğini açıkça gösterir.
Her problem için tablo hazırlamak zorunda değilsin. Bazı sorularda kısa bir çizim, sayı doğrusu veya basit bir şema yeterlidir.
Uygulama taktiği: Problemin yapısına uygun bir gösterim seç. Amaç güzel bir çizim yapmak değil, bilgilerin birbiriyle ilişkisini görebilmektir.
4. İşlem Seçmeden Önce Bilgiler Arasındaki İlişkiyi Kur
Bir problemde hangi sayıların verildiğini bilmek, hangi işlemin yapılacağını anlamakla aynı şey değildir.
Örneğin “Bir ürünün fiyatı yüzde 20 artırılıyor.” ifadesinde yalnızca artış oranını bilmek yeterli değildir. Artışın hangi miktara uygulandığını ve soruda başlangıç fiyatının mı, artış miktarının mı, yoksa son fiyatın mı istendiğini belirlemek gerekir.
Bu nedenle işlem seçmeden önce kendine şu soruları sor:
- Hangi bilgiler birbiriyle ilişkili?
- Bir büyüklük artıyor mu, azalıyor mu?
- Verilen bilgiler doğrudan mı kullanılacak, yoksa önce başka bir sonuç mu bulunmalı?
- Sorulan sonuca ulaşmak için hangi adımlar gerekli?
Uygulama taktiği: Çözümü tek bir işlem olarak düşünmek yerine küçük adımlara ayır. Önce neyi bulacağını, ardından bu bilgiyi nasıl kullanacağını belirle.
5. Çözümden Sonra Cevabının Mantıklı Olup Olmadığını Kontrol Et
Doğru işlemleri yapmak kadar bulunan sonucun problemle uyumlu olup olmadığını kontrol etmek de önemlidir.
Örneğin bir ürünün indirimli fiyatını hesaplarken başlangıç fiyatından daha yüksek bir sonuç bulduysan çözümünü yeniden incelemelisin. Benzer şekilde, bir kişinin yaşını soran problemde gerçekçi olmayan bir sonuç elde etmek, işlem veya yorumlama hatasına işaret edebilir.
LGS matematik sorularında seçenekler de kontrol amacıyla kullanılabilir. Ancak yalnızca seçeneklerden hareketle tahmin yürütmek yerine önce sorunun koşullarını anlamak gerekir.
Uygulama taktiği: Sonucu bulduktan sonra soruyu yeniden oku. Cevabının istenen büyüklüğü karşılayıp karşılamadığını, birimlerin doğru olup olmadığını ve verilen bütün koşulları sağlayıp sağlamadığını kontrol et.
LGS Matematik Problemlerinde En Sık Yapılan Hatalar
Problemleri anlamakta zorlanan öğrencilerde şu hatalar sık görülebilir:
- Soruyu sonuna kadar okumadan işlem yapmaya başlamak.
- Önemli bilgileri ayırt etmeden bütün sayıları kullanmaya çalışmak.
- Sorunun istediği sonucu yanlış belirlemek.
- Uzun problem metinlerini zihinde tutmaya çalışıp not almamak.
- Her problemde aynı çözüm yöntemini kullanmak.
- Yanlış cevabı gördüğünde hatanın hangi aşamada yapıldığını incelememek.
Bu hataları azaltmak için yalnızca daha fazla soru çözmek yeterli olmayabilir. Öğrencinin soruyu anlama, bilgileri düzenleme, çözüm planı oluşturma ve sonucunu kontrol etme aşamalarını birlikte geliştirmesi gerekir.
Problem Çözme Becerisi Nasıl Geliştirilir?
LGS matematik problemlerinde gelişmek için düzenli ve bilinçli pratik yapmak önemlidir. Öğrenci başlangıçta daha az sayıda soru çözerek her sorunun çözüm sürecini ayrıntılı biçimde inceleyebilir.
Bir soruyu yanlış yaptığında yalnızca doğru cevabı öğrenmekle yetinmemelidir. Yanlışın nedeni belirlenmelidir: Soru mu yanlış anlaşıldı, önemli bir bilgi mi gözden kaçtı, uygun olmayan bir işlem mi seçildi, yoksa işlem hatası mı yapıldı?
Bu ayrım, sonraki çalışmanın nasıl planlanması gerektiğini gösterir. Örneğin sorun soruyu anlamaksa yalnızca işlem pratiğini artırmak yeterli olmayabilir. Metindeki bilgileri ayırma, sorulanı belirleme ve problem ilişkilerini kurma üzerine çalışmak gerekir.
Zamanla öğrenci, hangi soruda çizim yapacağını, hangi bilgileri not alacağını ve çözümünü nasıl kontrol edeceğini daha bilinçli biçimde belirleyebilir.
Laas Akademi’nin Bakış Açısı
Laas Akademi’de matematik başarısını yalnızca doğru cevaba ulaşmakla sınırlı görmüyoruz. Öğrencinin soruyu nasıl okuduğu, bilgileri nasıl yorumladığı ve çözüm sırasında hangi düşünme adımlarını kullandığı da öğrenme sürecinin önemli parçalarıdır.
Bir öğrenci problem sorularında zorlandığında ona yalnızca daha fazla soru çözmesini söylemek yerine, zorlandığı aşamayı belirlemek gerekir. Soruyu anlama, işlem seçme ve çözümü kontrol etme becerileri birlikte ele alındığında öğrenci kendi hatalarını daha iyi fark edebilir ve daha bilinçli çalışabilir.
Amacımız, öğrencilerin ezberlenmiş yöntemleri uygulamakla yetinmeyip matematiksel düşünme ve problem çözme becerilerini geliştirmelerine destek olmaktır.
Matematik Problemlerinde İlk Adım Doğru Anlamaktır
LGS matematik problemlerini anlamakta zorlanıyorsan hemen daha hızlı işlem yapmaya çalışmak yerine çözüm sürecini düzenlemeyi dene. Sorunun ne istediğini belirle, verilen bilgileri ayır, gerektiğinde çizim veya tablo kullan, işlemden önce ilişkileri kur ve sonucun mantıklı olup olmadığını kontrol et.
Unutma, problem çözme becerisi bir anda gelişmez. Düzenli pratik yapmak ve hatalardan doğru sonuçlar çıkarmak bu sürecin önemli parçalarıdır.
LGS’ye daha planlı hazırlanmak ve matematik problem çözme becerilerini geliştirmek için Laas Akademi’nin LGS Hazırlık programını inceleyebilirsin.
Program hakkında ayrıntılı bilgi almak için Laas Akademi LGS Hazırlık sayfasını ziyaret edebilirsin.