LGS’ye hazırlanırken dersin başına oturuyor ama kısa süre içinde dikkatiniz dağılıyorsa, sorun her zaman isteksizlik değildir. LGS’de dikkat dağınıklığı; telefon bildirimleri, uzun çalışma süreleri, aynı anda birden fazla işle uğraşmak, uygun olmayan çalışma ortamı veya zihinsel yorgunluk öğrencinin odaklanmasını zorlaştırabilir.

Özellikle 8. sınıfta okul dersleri, ödevler, LGS çalışmaları ve sosyal hayat aynı anda devam ederken öğrencinin saatlerce kesintisiz çalışmasını beklemek her zaman gerçekçi değildir. Asıl önemli olan, çalışma süresini uzatmak değil, o süre içinde gerçekten derse odaklanabilmektir.

Peki LGS çalışırken dikkat dağınıklığı nasıl önlenir? Dikkat neden dağılır, telefon ve çalışma ortamı nasıl yönetilmeli, öğrenci dikkati dağıldığında ne yapmalı ve verimli bir çalışma rutini nasıl oluşturulmalı?

Bu yazıda, LGS hazırlığında öğrencinin dikkatini daha iyi yönetmesine yardımcı olabilecek uygulanabilir yöntemleri ele alacağız.

LGS Çalışırken Dikkat Neden Dağılır?

Dikkat dağınıklığının tek bir nedeni yoktur. Aynı öğrenci farklı günlerde farklı nedenlerle odaklanmakta zorlanabilir.

Örneğin:

• Telefon veya bilgisayar gibi dış uyaranlar,
• Masada gereğinden fazla eşya bulunması,
• Uzun süre hiç ara vermeden çalışmak,
• Uykusuzluk veya fiziksel yorgunluk,
• Ne çalışacağını bilmeden masaya oturmak,
• Çok zor bir konuyla hazırlıksız şekilde başlamak,
• Aynı anda birden fazla ders veya görevle ilgilenmek,
• Çalışma sırasında sürekli yer değiştirmek,
• Zihnin başka bir problemle meşgul olması

öğrencinin dikkatini çalışmadan uzaklaştırabilir.

Bu nedenle Ders çalışırken dikkatim dağılıyor. diyen bir öğrenciye doğrudan daha fazla soru çözmesini söylemek yerine, öncelikle dikkatinin neden dağıldığını anlamak gerekir.

Dikkat Dağılıyor Diye Çalışma Süresi Uzatılmalı mı?

Genellikle hayır.

Öğrencinin 30 dakikalık çalışmada verimli olamadığı bir durumda çalışma süresini doğrudan 60 veya 90 dakikaya çıkarmak sorunu çözmeyebilir.

Hatta öğrenci uzun süre masada oturduğu hâlde:

• soruyu tekrar tekrar okuyabilir,
• aynı sayfaya bakabilir,
• düşüncelerini toparlamakta zorlanabilir,
• sık sık başka şeylerle ilgilenebilir.

Bu durumda masada geçirilen süre ile gerçek çalışma süresini birbirinden ayırmak gerekir.

Önemli olan öğrencinin ne kadar süre sandalyede oturduğu değil, belirlenen çalışmayı ne kadar dikkatli gerçekleştirdiğidir.

LGS Çalışmasına Başlamadan Önce Ne Yapılmalı?

Dikkatin önemli bir bölümü daha çalışmaya başlamadan önce yönetilebilir.

Öğrenci masaya oturmadan önce ne yapacağını biliyorsa çalışmaya başlamak kolaylaşır.

Örneğin:

Matematik çalışacağım.

demek yerine:

Matematikte bugün üslü ifadelerden konu tekrarı yapacağım ve ardından yanlış yaptığım soruları yeniden çözeceğim.

gibi daha net bir hedef belirlemek öğrencinin neye odaklanacağını bilmesini sağlar.

Çalışmaya başlamadan önce küçük bir hazırlık:

1. Bugünkü görevi belirle.

2. Gerekli kitap ve materyalleri hazırla.

3. Telefonu çalışma alanından uzaklaştır.

4. Masadaki gereksiz eşyaları kaldır.

5. Çalışma süresini belirle.

6. Başka işlerle ilgilenmeden çalışmaya başla.

Bu hazırlık birkaç dakika sürse bile öğrencinin çalışma sırasında karar vermek için harcadığı zamanı azaltabilir.

Telefon LGS Çalışırken Nasıl Kontrol Edilmeli?

Dikkat dağıtan unsurlar arasında telefonun ayrı bir yeri vardır.

Öğrenci telefona yalnızca birkaç saniye baksa bile çalışma akışı kesilebilir. Daha sonra yeniden soruya dönmek zaman alabilir.

Bu nedenle telefonun masanın üzerinde sessizde durması her zaman yeterli olmayabilir.

Daha uygulanabilir seçeneklerden biri telefonu:

• başka bir odaya bırakmak,
• öğrencinin ulaşamayacağı bir yere koymak,
• çalışma sırasında bildirimleri kapatmak,
• belirlenen molalarda kontrol etmek

olabilir.

Buradaki amaç telefonu tamamen yasaklamak değil, çalışma ile telefon kullanımının sınırlarını birbirinden ayırmaktır.

Örneğin öğrenci:

Çalışma zamanı → telefon yok

Mola → telefon kullanılabilir

şeklinde basit bir kural oluşturabilir.

Bu kuralın her gün benzer şekilde uygulanması, öğrencinin çalışma sırasında telefona yönelme alışkanlığını azaltmasına yardımcı olabilir.

Çalışma Ortamı Dikkati Etkiler mi?

Evet, çalışma ortamındaki gereksiz uyaranlar öğrencinin dikkatini dağıtabilir.

Öğrencinin çalışma masasında:

• Çok fazla kitap,
• Sürekli açık telefon,
• Televizyon,
• Gereksiz elektronik cihazlar,
• Oyun veya eğlenceyle ilgili materyaller

bulunması odaklanmayı zorlaştırabilir.

Bunun yerine öğrencinin o çalışma için ihtiyaç duyduğu materyallerin masada bulunması yeterlidir.

Örneğin matematik çalışılacaksa masada:

Matematik kitabı + defter + kalem + gerekli kaynak

olması çoğu zaman yeterlidir.

Çalışma bittikten sonra masa yeniden düzenlenebilir.

Her Çalışma Aynı Sürede mi Olmalı?

Hayır.

Her öğrencinin dikkatini sürdürebildiği süre aynı değildir.

Bu nedenle bütün öğrenciler için:

25 dakika çalış + 5 dakika mola

veya

50 dakika çalış + 10 dakika mola

gibi tek bir sistemi zorunlu hâle getirmek doğru olmayabilir.

Bazı öğrenciler kısa çalışma bloklarında daha verimli olabilirken bazı öğrenciler daha uzun süre kesintisiz çalışabilir.

Burada önemli olan öğrencinin kendi çalışma performansını gözlemlemesidir.

Örneğin:

40 dakika çalışıyorum ama son 10 dakikada verimim ciddi şekilde düşüyor.

diyen bir öğrenci için çalışma bloklarını yeniden düzenlemek mantıklı olabilir.

Dikkat Dağıldığında Ne Yapılmalı?

Dikkatin hiç dağılmamasını beklemek gerçekçi değildir.

Asıl önemli beceri, dikkat dağıldığında yeniden çalışmaya dönebilmektir.

Örneğin öğrenci soru çözerken aklına başka bir iş gelebilir.

Telefonuna bakmak isteyebilir.

Pencereden dışarı bakabilir.

Başka bir konuyu düşünmeye başlayabilir.

Bu durumda:

Fark et → Not al → Çalışmaya dön

şeklinde basit bir sistem kullanılabilir.

Örneğin öğrencinin aklına çalışma sırasında yapması gereken başka bir iş geldiyse bunu küçük bir kâğıda yazıp tekrar soruya dönebilir.

Böylece zihninde:

Bunu unutmamam gerekiyor.

şeklinde sürekli tekrar eden düşünceyi taşımak zorunda kalmaz.

LGS Çalışırken Aynı Anda Birden Fazla İş Yapılmalı mı?

Mümkün olduğunca hayır.

Öğrenci matematik sorusu çözerken bir yandan:

• mesajlara cevap vermek,
• video izlemek,
• müzik değiştirmek,
• sosyal medyayı kontrol etmek,
• başka dersin kitabını incelemek

gibi işlerle ilgilenirse dikkatini sürekli farklı noktalara taşır.

Bu nedenle çalışma sırasında tek görev belirlemek daha sağlıklı olabilir.

Örneğin:

Şimdi 30 dakika boyunca yalnızca matematik sorularına odaklanacağım.

Bu yaklaşım öğrencinin ne yapacağını netleştirir.

Zor Bir Konuya Nasıl Başlanmalı?

Dikkatin dağılmasının nedeni bazen telefon veya çevre değil, doğrudan çalışılan konunun kendisi olabilir.

Öğrenci anlamadığı bir konuyla karşılaştığında:

Ben bunu yapamıyorum.

düşüncesine kapılabilir ve çalışmadan uzaklaşabilir.

Bu durumda çok zor sorularla başlamak yerine çalışma basamaklandırılabilir.

Örneğin:

Kısa konu tekrarı → Temel sorular → Orta düzey sorular → Daha zor sorular

şeklinde ilerlemek öğrencinin konuya yeniden alışmasını kolaylaştırabilir.

Özellikle uzun süredir eksik olan bir konuda öğrenciden ilk dakikadan itibaren yüksek düzey sorular çözmesini beklemek yerine temel seviyeden başlamak daha uygulanabilir olabilir.

Dikkat Dağınıklığı ile Motivasyon Aynı Şey Değildir

Bu ikisini birbirine karıştırmamak gerekir.

Bir öğrenci çalışmak istemediği için dikkatini toparlayamıyor olabilir. Ancak her dikkat dağılması motivasyon problemi değildir.

Örneğin öğrenci:

Çalışmak istiyorum ama 15 dakika sonra telefonuma bakıyorum.

diyorsa burada öncelikle çalışma ortamı ve dikkat yönetimi incelenebilir.

Başka bir öğrenci ise:

Çalışmaya başlamak bile istemiyorum.

diyorsa motivasyon, hedef, çalışma yükü veya başka bir faktör ayrıca değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla dikkat dağınıklığını doğrudan motivasyon eksikliği olarak yorumlamak yerine sorunun kaynağını anlamak daha doğru bir başlangıçtır.

Veli Dikkat Dağınıklığı Konusunda Nasıl Destek Olabilir?

Velinin sürekli:

Ders çalışıyor musun?

Telefonu bırak!

Dikkatini ver!

demesi öğrencinin dikkatini geliştiren bir sistem oluşturmaz.

Bunun yerine çalışma ortamının düzenlenmesine yardımcı olmak ve öğrencinin kendi rutinini oluşturmasını desteklemek daha faydalı olabilir.

Örneğin veli:

• Çalışma zamanını birlikte planlayabilir.
• Telefon kullanımına yönelik ortak kurallar belirleyebilir.
• Çalışma ortamını düzenlemeye yardımcı olabilir.
• Çocuğun çalışma hedefini netleştirmesine destek olabilir.
• Çalışma sonrasında yalnızca kaç soru çözdüğüne değil, nasıl çalıştığına da bakabilir.

Buradaki amaç öğrencinin başında sürekli duran bir kontrol mekanizması oluşturmak değil, zamanla kendi çalışma düzenini yönetebilmesini sağlamaktır.

LAAS Odaklanma Rutini

Dikkat yönetimini öğrencinin her gün uygulayabileceği basit bir rutine dönüştürebiliriz:

1. Hazırla

Ne çalışacağını ve neye ihtiyacın olduğunu belirle.

2. Tek İşe Odaklan

Belirlediğin çalışma boyunca yalnızca o görevle ilgilen.

3. Kısa Mola Ver

Çalışma bloğunun sonunda zihinsel olarak dinlen.

4. Geri Dön

Moladan sonra bir sonraki çalışma görevine geç.

Kısaca:

Hazırla → Odaklan → Mola Ver → Geri Dön

Bu sistemin amacı öğrenciyi saatlerce masada tutmak değil, çalışma ile dikkat arasındaki ilişkiyi daha kontrollü hâle getirmektir.

Dikkat Dağınıklığını Azaltmak İçin Günlük Kontrol Listesi

Öğrenci çalışmaya başlamadan önce kendisine şu soruları sorabilir:

☐ Bugün ne çalışacağımı biliyor muyum?

☐ Gerekli materyaller hazır mı?

☐ Telefon çalışma alanından uzakta mı?

☐ Masamda gereksiz eşya var mı?

☐ Çalışma sürem belli mi?

☐ Şu anda tek bir göreve mi odaklanacağım?

☐ Dikkatim dağılırsa yeniden çalışmaya nasıl döneceğimi biliyor muyum?

Bu liste birkaç gün uygulandığında öğrencinin kendi dikkatini hangi durumların etkilediğini fark etmesi de kolaylaşabilir.

Dikkat Dağınıklığında Ne Zaman Farklı Bir Yaklaşım Gerekebilir?

Bazen öğrencinin dikkat problemi yalnızca çalışma alışkanlıklarıyla açıklanamayabilir.

Öğrenci yalnızca LGS çalışırken değil, günlük yaşamının farklı alanlarında da sürekli odaklanmakta zorlanıyorsa veya bu durum uzun süredir belirgin biçimde devam ediyorsa yalnızca ders çalışma tekniklerini değiştirmek yeterli olmayabilir.

Böyle durumlarda öğrenciyi etiketlemek veya kendi başına bir tanım koymak yerine, gerektiğinde uygun uzmanlardan destek almak daha doğru olacaktır.

Daha Uzun Çalışmak Değil, Daha İyi Odaklanmak

LGS hazırlığında başarıyı yalnızca çalışma saatleri üzerinden değerlendirmek doğru değildir.

Öğrencinin iki saat masada oturması, iki saat boyunca verimli çalıştığı anlamına gelmez.

Dikkat dağınıklığını azaltmak için öncelikle dikkatin neden dağıldığını belirlemek, çalışma ortamını sadeleştirmek, telefonu çalışma sürecinden ayırmak, tek bir göreve odaklanmak ve öğrencinin sürdürebileceği çalışma süreleri oluşturmak gerekir.

En önemlisi ise dikkat dağıldığında bunu bir başarısızlık olarak görmemektir.

Dikkatin dağılması normaldir; önemli olan yeniden çalışmaya dönebilmektir.

LGS hazırlığında öğrencinin geliştirmesi gereken becerilerden biri de tam olarak budur: Ne zaman zorlandığını fark etmek, çalışma şeklini buna göre düzenlemek ve yeniden odağını toplamak.