LGS’de yanlışlardan öğrenme harika bir taktiktir. LGS hazırlığında bir öğrencinin yaptığı yanlışlar çoğu zaman yalnızca kaybedilen netler olarak görülür.
Deneme biter.
Doğrular sayılır.
Yanlışlar sayılır.
Net hesaplanır.
Sonra yeni denemeye geçilir.
Oysa bir denemenin öğrencinin gelişimine sağlayabileceği en değerli bilgiler, çoğu zaman yanlış yaptığı soruların içinde saklıdır.
Çünkü yanlış yapılan her soru aynı şeyi anlatmaz.
Bir soru konu eksikliği nedeniyle yanlış yapılabilir. Başka bir soru dikkatsizlikten, bir diğeri soruyu yanlış anlamaktan, bir başkası ise süreyi doğru kullanamamaktan kaynaklanabilir.
Bu nedenle LGS hazırlığında önemli olan yalnızca:
“Kaç yanlış yaptım?”
sorusunu sormak değil,
“Bu yanlışı neden yaptım ve aynı hatayı tekrar etmemek için ne yapmalıyım?”
sorusunun cevabını bulmaktır.
Her Yanlış Konu Eksikliği Anlamına Gelmez
Öğrencilerin ve velilerin yaptığı en yaygın hatalardan biri, yanlış yapılan her soruyu doğrudan konu eksikliği olarak değerlendirmektir.
Örneğin öğrenci Matematikte bir soruyu yanlış yaptı.
Bu durumda hemen:
“Bu konuyu bilmiyor.”
demek doğru olmayabilir.
Öğrenci konuyu biliyor olabilir fakat:
- soruyu yanlış okumuş olabilir,
- verilen bilgiyi yanlış yorumlamış olabilir,
- işlem hatası yapmış olabilir,
- soruyu aceleyle çözmüş olabilir,
- doğru yöntemi bildiği hâlde uygulayamamış olabilir.
Dolayısıyla yanlış soruya bakarken ilk soru “Hangi konudan?”, ikinci soru ise “Neden yanlış yaptım?” olmalıdır.
Konu eksiklerini tespit etmek için de yalnızca yanlış sayısına değil, yanlışların nedenlerine bakmak gerekir.
LGS’de Yanlışlar Nasıl Sınıflandırılır?
Yanlışları sınıflandırmak, öğrencinin kendi hatalarını tanımasını kolaylaştırır.
Her yanlış için aşağıdaki kategorilerden biri kullanılabilir:
1. Konu eksikliği
Öğrenci gerekli bilgiyi bilmiyor veya hatırlamıyorsa bu doğrudan konu çalışması gerektirebilir.
2. Soruyu yanlış anlama
Öğrenci konuyu biliyor ancak soruda ne istendiğini doğru anlayamıyorsa problem bilgi eksikliğinden farklıdır.
3. Dikkat hatası
Öğrenci çözüm yöntemini biliyor fakat işlem sırasında veya cevaplama aşamasında hata yapıyorsa bunun üzerine farklı bir çalışma yapılmalıdır.
4. İşlem hatası
Özellikle Matematik ve Fen Bilimleri gibi derslerde doğru yöntemi seçtiği hâlde hesaplama sırasında yapılan hatalar ayrıca takip edilmelidir.
5. Bilgiyi uygulayamama
Öğrenci konuyu anlatabildiği hâlde farklı biçimde sorulan bir soruda bilgiyi kullanamıyorsa burada soru çözme ve uygulama becerisi üzerinde çalışmak gerekir.
6. Süre kaynaklı hata
Öğrenci soruyu çözebilecek bilgiye sahip olduğu hâlde sınav süresinin baskısı nedeniyle hata yapıyorsa çözüm farklı olacaktır.
İşte bu nedenle “5 yanlış yaptım” bilgisi tek başına çok sınırlıdır.
Asıl değerli bilgi:
“2 konu eksikliği, 1 dikkat hatası, 1 soruyu yanlış anlama ve 1 süre problemi nedeniyle 5 yanlış yaptım.”
şeklindeki ayrıntıdır.
Yanlış Yapılan Soru Hemen Çözülüp Geçilmemeli
Denemeden sonra öğrencilerin yaptığı en yaygın davranışlardan biri, yanlış sorunun doğru çözümünü öğrenip hemen bir sonraki soruya geçmektir.
Oysa burada küçük ama önemli bir fark vardır.
Öğrenci:
“Doğru cevap B’ymiş.”
demeyi öğrenirse yalnızca o sorunun cevabını öğrenmiş olur.
Fakat:
“Ben bu soruda neden B’yi seçtim?”
sorusunun cevabını bulursa kendi düşünme hatasını fark etmeye başlar.
Bu nedenle yanlış soru incelenirken önce öğrencinin kendi çözümünü açıklaması çok değerlidir.
“Ben burada ne düşündüm?”
“Bu seçeneği neden işaretledim?”
“Sorunun hangi kısmını gözden kaçırdım?”
“Doğru çözümde benim çözümüm nerede ayrılıyor?”
Bu sorular, yanlışın arkasındaki düşünceyi ortaya çıkarır.
Yanlışlar Defteri Tutmak Faydalı mı?
Evet, ancak yanlışlar defteri yalnızca yanlış soruların yapıştırıldığı bir defter olmamalıdır.
Öğrenci deftere yüzlerce soru ekleyip bir daha bakmıyorsa bu sistemin faydası sınırlı kalır.
Daha kullanışlı bir yanlış takip sistemi şöyle olabilir:
| Ders | Konu | Hata Türü | Neden Yanlış Yaptım? | Ne Yapmalıyım? |
|---|---|---|---|---|
| Matematik | Olasılık | Konu eksikliği | Temel kavramı karıştırdım | Konuyu tekrar et |
| Türkçe | Paragraf | Yanlış anlama | Sorunun istediğini kaçırdım | Soru kökünü dikkatli oku |
| Fen | Basınç | Dikkat | Birimi yanlış okudum | Çözüm sonrası kontrol |
| Matematik | Cebirsel ifadeler | İşlem | İşaret hatası yaptım | Benzer sorular çöz |
Böyle bir tablo öğrencinin kendi hata haritasını oluşturmasını sağlar.
Aynı Yanlış Tekrar Ediyorsa Ne Anlama Gelir?
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken noktalardan biri budur.
Bir öğrenci aynı konudan bir kez yanlış yapabilir.
Bu normaldir.
Fakat aynı hata farklı denemelerde tekrar tekrar ortaya çıkıyorsa artık yalnızca o sorunun çözümünü öğrenmek yeterli değildir.
Örneğin öğrenci:
1. denemede: Olasılık sorusunu yanlış yaptı.
2. denemede: Benzer bir olasılık sorusunu yine yanlış yaptı.
3. denemede: Aynı soru tipinde tekrar zorlandı.
Bu durumda:
“Bu sorunun çözümünü gördüm.”
demek yeterli değildir.
Öğrencinin o soru tipini gerçekten öğrenip öğrenmediği yeniden değerlendirilmelidir.
Çünkü amaç tek bir soruyu doğru çözmek değil, aynı düşünme problemini farklı sorularda tekrar etmemektir.
Yanlış Soruyu Tekrar Çözmek Neden Önemli?
Yanlış yapılan sorunun doğru çözümünü görmek ile soruyu daha sonra kendi başına yeniden çözmek aynı şey değildir.
Öğrenci çözümü izlediğinde:
“Evet, şimdi anladım.”
diyebilir.
Fakat birkaç gün sonra aynı soruya baktığında yine çözemeyebilir.
Bu nedenle yanlış soru üzerinde şu döngü uygulanabilir:
Yanlış yap → hatanın nedenini bul → doğru çözümü öğren → bir süre sonra soruyu yeniden çöz → benzer soruyla kendini test et.
Özellikle öğrencinin yanlış yaptığı soruyu çözümü görmeden yeniden denemesi, gerçekten öğrenip öğrenmediğini anlamasına yardımcı olur.
Yanlışlardan Öğrenmek İçin Her Gün Yüzlerce Soru Çözmek Gerekmez
Burada önemli bir yanlış anlaşılmayı da ortadan kaldırmak gerekir.
Yanlışlarını düzeltmek isteyen öğrencinin çözmesi gereken soru sayısını sürekli artırması şart değildir.
Bazen 20 soruyu yüzeysel biçimde çözmek yerine, öğrencinin yaptığı 5 yanlışı gerçekten analiz etmesi çok daha öğretici olabilir.
Çünkü amaç:
Daha fazla yanlış yapmak değil, yapılan yanlıştan daha fazla şey öğrenmektir.
Bu nedenle soru sayısı kadar soru sonrası değerlendirme de önemlidir.
Deneme Sonrası Yanlış Analizi Nasıl Yapılmalı?
Deneme bittikten sonra öğrencinin doğrudan yeni testlere geçmesi yerine kısa bir analiz süreci oluşturulabilir.
1. Yanlış ve boş soruları ayır
Öncelikle hangi soruların yanlış veya boş olduğunu belirle.
2. Soruyu yeniden çöz
Cevabı hemen kontrol etmeden öğrencinin soruyu tekrar çözmeyi denemesi faydalıdır.
3. Hatanın nedenini belirle
Konu mu?
Dikkat mi?
Okuma mı?
İşlem mi?
Süre mi?
4. Doğru çözümü incele
Kendi çözümüyle doğru çözüm arasındaki farkı gör.
5. Benzer soru çöz
Hatanın tek bir soruya özgü olup olmadığını kontrol et.
6. Birkaç gün sonra tekrar kontrol et
Öğrenci aynı beceriyi yeniden kullanabildiğinde öğrenmenin kalıcı hâle gelme ihtimali artar.
Yanlış Analizi Ne Zaman Yapılmalı?
Mümkünse denemeden çok uzun süre sonra değil.
Çünkü öğrenci soruyu neden öyle çözdüğünü ne kadar erken hatırlarsa, kendi düşünme sürecini analiz etmesi de o kadar kolay olur.
Ancak burada da öğrenciyi deneme biter bitmez saatlerce masada tutmak gerekmez.
Kısa bir dinlenmenin ardından, düzenli ve sakin bir analiz yapılabilir.
Önemli olan analizin düzenli bir alışkanlığa dönüşmesidir.
Veliler Yanlışlar Konusunda Nasıl Yaklaşmalı?
Bu konu özellikle önemli.
Çünkü deneme sonucu düşük geldiğinde öğrencinin karşısına:
“Bu kadar yanlış nasıl yaptın?”
sorusuyla çıkmak, çoğu zaman yanlışın nedenini anlamaya yardımcı olmaz.
Bunun yerine:
“En çok hangi sorularda zorlandın?”
veya:
“Bu yanlışlardan hangisinin nedenini bulabildin?”
gibi sorular daha yapıcı olabilir.
Çünkü amaç öğrenciyi yaptığı yanlış nedeniyle suçlamak değil, yanlışı bir öğrenme fırsatına dönüştürmektir.
Bir öğrenci yanlış yapmaktan korkmaya başladığında deneme sonuçlarını saklamak, soruları geçiştirmek veya yalnızca doğru yaptığı sorulara odaklanmak gibi davranışlar ortaya çıkabilir.
Oysa LGS hazırlığında yanlışların konuşulabildiği bir çalışma ortamı çok daha değerlidir.
Yanlışlardan Öğrenmek Netleri Artırır mı?
Doğru analiz edildiğinde yanlışlar, öğrencinin gelişimini yönlendiren önemli bir veri kaynağı olabilir.
Ancak burada “Her yanlış analiz edilirse net mutlaka artar.” gibi bir sonuç çıkarmamak gerekir.
Net artışı; öğrencinin bilgi düzeyi, çalışma düzeni, soru çözme becerisi, sınav deneyimi ve pek çok farklı faktörle ilişkilidir.
Fakat yanlışların nedenlerini düzenli biçimde takip etmek öğrencinin hangi alanlarda çalışması gerektiğini daha net görmesine yardımcı olur.
Bu da çalışma sürecinin daha bilinçli ilerlemesini sağlar.
Yanlışların Sayısından Çok Tekrarı Önemli
Bir öğrencinin bir denemede 8 yanlış yapması tek başına yeterli bir bilgi değildir.
Asıl önemli sorulardan biri şudur:
Bu 8 yanlışın kaçı daha önce de yapılan hataların tekrarı?
Eğer öğrenci her denemede farklı hatalar yapıyorsa başka bir durum vardır.
Ama sürekli aynı hata türleri ortaya çıkıyorsa çalışma sisteminin bu hatalara özel olarak yeniden düzenlenmesi gerekebilir.
İşte düzenli yanlış analizi burada önem kazanır.
LGS’de Yanlışlardan Öğrenmenin En Basit Formülü
Tüm bu süreci öğrencinin aklında kalacak şekilde özetlemek gerekirse:
Yanlış yaptım.
↓
Neden yanlış yaptığımı buldum.
↓
Eksikliğimi giderdim.
↓
Benzer soru çözdüm.
↓
Bir süre sonra tekrar denedim.
↓
Aynı hatayı tekrar yapıp yapmadığımı kontrol ettim.
Bu döngü, yanlışları yalnızca birer hata olmaktan çıkarıp öğrenme verisine dönüştürür.
Laas Akademi’nin Bakış Açısı
Laas Akademi olarak bir öğrencinin başarısını yalnızca yaptığı doğru sayısıyla değerlendirmiyoruz.
Çünkü bir öğrencinin neden yanlış yaptığını anlayabilmek, onun nasıl gelişebileceğini anlamanın da önemli bir parçasıdır.
Bu nedenle deneme sınavlarını yalnızca net ölçen bir araç olarak değil, öğrencinin çalışma sürecine yön veren bir geri bildirim aracı olarak değerlendirmek gerekir.
Bizce iyi bir deneme analizi:
“Kaç net yaptın?”
sorusunda bitmez.
Asıl süreç bundan sonra başlar:
“Hangi soruları yanlış yaptın?”
“Neden yanlış yaptın?”
“Bu hata daha önce oldu mu?”
“Nasıl düzelteceğiz?”
“Düzelip düzelmediğini ne zaman kontrol edeceğiz?”
Bu sorular cevaplandığında öğrenci yalnızca bir denemenin sonucunu öğrenmez; kendi öğrenme biçimini de tanımaya başlar.
Ve LGS hazırlığında önemli olan yalnızca yanlış sayısını azaltmak değil, her yanlışın öğrenciyi bir sonraki soruda daha güçlü hâle getirmesidir.
Çünkü yanlış, doğru analiz edildiğinde başarısızlığın değil, öğrenmenin başlangıcı olabilir.