LGS hazırlığında öğrencilerin en sık sorduğu sorulardan biri şudur:
“Kaç puan almalıyım?”
Veliler için de benzer bir soru vardır:
“Çocuğumuzun hedefi hangi lise olmalı?”
Bu sorular önemli olsa da hedef belirlemek yalnızca bir okul adı veya puan söylemekten ibaret değildir.
Çünkü öğrencinin başlangıç noktası, mevcut netleri, konu eksikleri, çalışma düzeni ve sınava kalan süre birbirinden farklıdır.
Bu nedenle iyi bir LGS hedefi, başka bir öğrencinin sonucunu kopyalamak yerine öğrencinin kendi durumundan hareketle oluşturulmalıdır.
Peki LGS’de gerçekçi hedef nasıl belirlenir?
LGS’de Hedef Belirlemek Neden Önemli?
Hedef, öğrencinin çalışması gereken yönü görmesine yardımcı olur.
Ancak yanlış belirlenen bir hedef tam tersine motivasyonu düşürebilir.
Örneğin mevcut denemelerinde 40 net yapan bir öğrencinin kısa sürede 80 neti zorunlu hedef olarak görmesi, gelişimini takip etmek yerine sürekli başarısızlık hissi yaşamasına neden olabilir.
Bunun yerine öğrencinin:
- Nerede olduğunu,
- Nereye ulaşmak istediğini,
- Bu hedefe ne kadar sürede ulaşabileceğini,
- Hedefe ulaşmak için ne yapması gerektiğini
bilmesi daha sağlıklı bir çalışma süreci oluşturur.
Bu nedenle hedef belirlerken yalnızca “kaç net?” sorusuna değil, “bu hedefe nasıl ulaşacağız?” sorusuna da cevap vermek gerekir.
LGS Hedefi Belirlerken İlk Olarak Mevcut Durum Belirlenmeli
Hedef koymadan önce öğrencinin nerede olduğunu bilmek gerekir.
Bunun için tek bir deneme sonucuna bakmak yeterli değildir.
Mümkün olduğunca birkaç farklı denemenin sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin öğrencinin sonuçları şöyle olabilir:
| Deneme | Türkçe | Matematik | Fen | Toplam |
|---|---|---|---|---|
| 1. deneme | 14 | 8 | 12 | 52 |
| 2. deneme | 15 | 10 | 13 | 57 |
| 3. deneme | 16 | 9 | 14 | 59 |
Burada öğrencinin yalnızca toplam netine bakmak yerine hangi derslerde gelişim gösterdiğine de bakmak gerekir.
Örneğin Türkçe ve Fen yükselirken Matematik dalgalanıyor olabilir.
Bu durumda öğrencinin hedefini yalnızca toplam net üzerinden belirlemek yerine Matematik tarafındaki gelişimi ayrıca planlamak daha anlamlıdır.
Tek Bir Deneme Sonucuna Göre Hedef Koymayın
Bir denemede öğrencinin beklenenden düşük sonuç alması oldukça normal olabilir.
Sınavın zorluk seviyesi, soru dağılımı, öğrencinin o günkü dikkati ve süre yönetimi sonucu etkileyebilir.
Bu nedenle:
“Bu denemede 55 net yaptın, hedefin 70 net.”
demek yerine öğrencinin birkaç haftalık performansına bakmak daha sağlıklıdır.
Özellikle deneme analizi yapıldığında yalnızca net sayısını değil, yanlışların nedenlerini ve hangi konularda zorlanıldığını da görmek mümkün olur.
Böylece hedef, daha gerçekçi verilere dayanır.
LGS Hedefi Nasıl Belirlenir?
Pratik olarak hedef belirleme sürecini dört aşamada düşünebiliriz.
1. Mevcut durumu belirle
Öğrencinin son birkaç denemedeki ortalama performansını inceleyin.
Örneğin:
Ortalama: 58 net
Bu öğrencinin başlangıç noktasıdır.
2. Gelişim alanlarını belirle
Hangi derslerde ve konularda daha fazla gelişim gerektiğine bakın.
Örneğin:
- Türkçe: iyi seviyede
- Fen: düzenli ilerliyor
- Matematik: konu eksikleri bulunuyor
- İngilizce: kelime bilgisi geliştirilmeli
Burada konu eksikleri ile yalnızca “yanlış sayısı” birbirinden ayrılmalıdır.
Çünkü öğrenci bir soruyu yanlış yaptığında bunun nedeni her zaman konuyu bilmemesi değildir.
3. Ara hedef belirle
58 netten doğrudan 80 nete çıkmayı hedeflemek yerine:
58 → 62 → 66 → 70
gibi ara basamaklar oluşturulabilir.
Bu yaklaşım öğrencinin gelişimini daha görünür hâle getirir.
4. Hedefi düzenli olarak güncelle
Hedef bir kez yazılıp aylarca değiştirilmemelidir.
Öğrencinin performansı geliştikçe hedef de yeniden değerlendirilmelidir.
İyi Bir LGS Hedefi Nasıl Olmalı?
İyi bir hedef üç özelliğe sahip olmalıdır:
Gerçekçi
Öğrencinin mevcut seviyesinden tamamen kopuk olmamalıdır.
Ölçülebilir
“Matematikte daha iyi olacağım.” yerine:
“Önümüzdeki dört haftada Matematik netimi ortalama 3 net artıracağım.”
gibi ölçülebilir bir hedef daha kullanışlıdır.
Süreli
Hedefin ne zaman değerlendirileceği belli olmalıdır.
Örneğin:
“4 hafta sonra deneme sonuçlarını yeniden değerlendireceğim.”
Bu sayede öğrenci ne kadar ilerlediğini görebilir.
Hedef Sadece Net Olmak Zorunda Değil
LGS hedefi denildiğinde akla hemen net veya puan gelir.
Oysa öğrencinin çalışma hedefleri de olabilir.
Örneğin:
Akademik hedef:
Matematik netini artırmak.
Konu hedefi:
Üslü ifadeler konusundaki eksikleri tamamlamak.
Çalışma hedefi:
Haftada 5 gün düzenli çalışmak.
Deneme hedefi:
Her denemeden sonra yanlışları analiz etmek.
Süre hedefi:
Belirli soru gruplarında süre yönetimini geliştirmek.
Böylece büyük hedef, öğrencinin günlük olarak kontrol edebileceği küçük hedeflere bölünür.
LGS’de Hedef Belirlerken Okul Hedefi Nasıl Konulmalı?
Öğrencinin belirli bir lise için hedef koyması motive edici olabilir.
Ancak burada yalnızca okulun geçmiş LGS puanı üzerinden hareket etmek yerine, okulun geçmiş yıllardaki yüzdelik dilimlerini de değerlendirmek gerekir.
Örneğin:
“Ben kesinlikle X lisesine gideceğim.”
demek yerine:
“X lisesini hedefliyorum ve bunun için mevcut performansımı şu seviyeye çıkarmaya çalışıyorum.”
demek daha sağlıklı bir yaklaşım olabilir.
Böylece hedef öğrenciyi baskı altına alan kesin bir sonuçtan ziyade çalışma yönü gösteren bir hedefe dönüşür.
LAAS Hedef Merdiveni: Büyük Hedefi Küçük Adımlara Bölmek
LAAS yaklaşımında hedefi tek bir sayı olarak görmek yerine bir hedef merdiveni şeklinde düşünmek daha işlevsel olabilir.
🎯 1. Sonuç hedefi
Öğrencinin ulaşmak istediği genel sonuç.
Örneğin:
“LGS’de istediğim okula yerleşebilecek seviyeye gelmek.”
📈 2. Performans hedefi
Bu sonuca yaklaşmak için ulaşılması gereken performans.
“Denemelerde ortalama 70 net seviyesine çıkmak.”
📚 3. Öğrenme hedefi
Performansı artırmak için tamamlanması gereken öğrenme alanları.
“Matematikte belirlediğim konu eksiklerini tamamlamak.”
⏱️ 4. Çalışma hedefi
Bunları gerçekleştirmek için yapılacak düzenli çalışma.
“Haftalık çalışma planına uygun şekilde çalışmak.”
Böyle baktığımızda hedef artık yalnızca:
“70 net yapmalıyım.”
olmaktan çıkar.
Şuna dönüşür:
Hedef → performans → öğrenme → çalışma
Öğrenci ne yapması gerektiğini daha net görebilir.
Veliler Hedef Belirlerken Nelere Dikkat Etmeli?
Hedef belirleme sürecinde velilerin rolü önemlidir.
Ancak hedefi tamamen öğrencinin yerine belirlemek çoğu zaman beklenen sonucu vermeyebilir.
Örneğin:
“Bu yıl en az 450 puan almalısın.”
demek yerine:
“Sen hangi sonucu hedefliyorsun? Şu an neredesin ve oraya ulaşmak için neleri değiştirebiliriz?”
gibi sorular sormak öğrencinin sürece daha fazla katılmasını sağlayabilir.
Ayrıca kardeş, arkadaş veya sınıf arkadaşlarıyla yapılan karşılaştırmalardan kaçınmak gerekir.
Her öğrencinin başlangıç noktası aynı değildir.
Hedef Tutmadığında Ne Yapılmalı?
Hedefe ulaşamamak her zaman yanlış hedef belirlendiği anlamına gelmez.
Öncelikle nedenine bakmak gerekir.
Örneğin:
- Çalışma düzeni yeterli miydi?
- Belirlenen konu eksikleri gerçekten tamamlandı mı?
- Denemeler düzenli analiz edildi mi?
- Dikkat hataları tekrar ediyor mu?
- Süre yönetiminde problem var mı?
- Hedef öğrencinin mevcut seviyesine göre fazla mı yüksekti?
Bazen hedefi değiştirmek yerine çalışma yöntemini değiştirmek gerekir.
Bazen de hedefi yeniden gerçekçi bir seviyeye çekmek daha doğru olabilir.
Önemli olan hedefe ulaşamadığında öğrenciyi suçlamak değil, neden ulaşamadığını anlamaktır.
LGS Hedef Takip Tablosu Nasıl Oluşturulabilir?
Öğrenci kendi gelişimini basit bir tabloyla takip edebilir:
| Dönem | Ortalama Net | Ana Gelişim Alanı | Bir Sonraki Hedef |
|---|---|---|---|
| Başlangıç | 58 | Matematik | 62 |
| 1. dönem | 62 | Matematik + İngilizce | 66 |
| 2. dönem | 66 | Süre yönetimi | 70 |
| 3. dönem | 70 | Yanlış azaltma | 73 |
Bu tablo sayesinde öğrenci yalnızca sonuca değil, gelişim sürecine de bakabilir.
LGS Hedef Belirlemede En Sık Yapılan Hatalar
Sadece puan hedeflemek:
Çalışma sürecinin nasıl ilerleyeceği gözden kaçabilir.
Gerçekçi olmayan hedef koymak:
Öğrenci sürekli hedefinin gerisinde kaldığını hissedebilir.
Tek denemeye göre karar vermek:
Bir denemedeki düşüş kalıcı performans düşüşü olmayabilir.
Hedefi hiç güncellememek:
Öğrenci geliştikçe başlangıç hedefi anlamını kaybedebilir.
Başkalarıyla karşılaştırmak:
Öğrencinin kendi gelişimini görmesini zorlaştırabilir.
Hedefi yalnızca velinin belirlemesi:
Öğrencinin hedefle kurduğu kişisel bağı zayıflatabilir.
LGS Hedefi Bir Sayıdan Fazlasıdır
LGS’de hedef belirlemek, öğrencinin önüne büyük bir puan yazıp o puana ulaşmasını beklemek değildir.
İyi bir hedef:
Mevcut durumu görür.
Gelişim alanlarını belirler.
Büyük hedefi küçük adımlara böler.
Düzenli olarak takip edilir.
Gerektiğinde yeniden düzenlenir.
En önemlisi de öğrencinin kendisine şu soruyu sorabilmesini sağlar:
“Hedefime ulaşmak için bugün ne yapabilirim?”
Çünkü LGS hazırlığında başarı yalnızca hedefin büyüklüğüyle değil, hedefe doğru atılan düzenli ve doğru adımlarla belirlenir.