LGS soruları nasıl anlaşılır? Bu soru, özellikle uzun ve birden fazla bilgiyi aynı anda değerlendirmeyi gerektiren sorularda öğrencilerin sık karşılaştığı bir problemi anlatır. Çünkü LGS’de bir soruyu yanlış yapmak her zaman konuyu bilmemekten kaynaklanmaz.
LGS’de bir soruyu çözememek her zaman konuyu bilmemekten kaynaklanmaz.
Bazen öğrenci konuyu bilir, hatta benzer soruları daha önce çözmüştür. Fakat soruyu hızlı okuduğu için önemli bir ayrıntıyı kaçırır. “Değildir” kelimesini görmez, “ulaşılamaz” ifadesini atlar, soruda kendisinden ne istendiğini tam olarak anlamadan seçeneklere geçer.
Sonuçta aslında bildiği bir soruyu yanlış cevaplar.
Bu nedenle LGS hazırlığında yalnızca konu öğrenmek ve soru sayısını artırmak değil, soruyu doğru okumayı ve sorunun ne istediğini belirlemeyi öğrenmek de önemlidir.
LGS soruları nasıl anlaşılır ve soruyu yanlış anlamak neden bu kadar önemlidir?
LGS sorularının önemli bir bölümü öğrenciden yalnızca bilgiyi hatırlamasını istemez.
Öğrencinin verilen bilgileri incelemesi, metni anlaması, seçenekleri karşılaştırması ve soruda istenen sonuca ulaşması gerekebilir.
Bu nedenle öğrencinin zihninde şu iki durum birbirinden ayrılmalıdır:
“Bu konuyu bilmiyorum.”
ve
“Sorunun benden ne istediğini anlayamadım.”
İkisi aynı problem değildir.
Bir öğrenci ikinci durumla karşılaşıyorsa daha fazla konu anlatımı izlemek yerine soru okuma ve anlamlandırma becerisi üzerinde çalışması gerekebilir.
Soru çözmeye başlamadan önce soru kökü okunmalı
Öğrencilerin yaptığı yaygın hatalardan biri sorunun uzunluğundan etkilenerek doğrudan metni okumaya başlamaktır.
Oysa özellikle uzun sorularda önce soru kökünü okumak, öğrencinin neyi araması gerektiğini anlamasına yardımcı olabilir.
Örneğin soru:
“Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?”
diyorsa öğrencinin metni okurken amacı değişir.
Artık yalnızca metni okumaz.
“Bu bilgilerden hangi sonucu çıkarabilirim?”
sorusunun cevabını arar.
Benzer şekilde:
“Aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?”
ifadesinde öğrencinin dikkat etmesi gereken şey tamamen farklıdır.
Burada amaç doğru olanı bulmak değil, verilen bilgilerle desteklenemeyen seçeneği bulmaktır.
Bu nedenle soru kökü, çözümün küçük ama çok önemli bir parçasıdır.
“Değildir, olamaz, ulaşılamaz” gibi kelimelere dikkat edilmeli
Bazı sorularda tek bir kelime sorunun yönünü tamamen değiştirebilir.
Özellikle şu ifadeler öğrencinin dikkatini gerektirir:
- değildir
- olamaz
- söylenemez
- çıkarılamaz
- ulaşılamaz
- kesinlikle
- öncelikle
- en çok
- en az
- yalnızca
Öğrenci soruyu hızlı okuduğunda gözünün bu kelimelerin üzerinden geçmesi mümkündür.
Bu nedenle özellikle yanlış yapılan sorularda yalnızca “Nerede hata yaptım?” diye bakmak yerine:
“Soruyu doğru mu okudum?”
sorusunu da sormak gerekir.
Uzun LGS soruları nasıl okunmalı?
Uzun bir soru gördüğünde öğrencinin ilk tepkisi:
“Bu çok uzun, kesin zor.”
olmamalı.
Çünkü soru uzun olabilir ama çözüm için gereken bilgi metnin yalnızca belirli bir bölümünde bulunabilir.
Uzun sorularda öğrencinin önce sorunun genel yapısını anlaması, ardından verilen bilgileri düzenli şekilde incelemesi daha faydalı olabilir.
Örneğin bir soruda:
- Bir tablo,
- Bir paragraf,
- Bir grafik,
- Birkaç koşul
verilmiş olabilir.
Bunların hepsini tek seferde zihinde tutmaya çalışmak yerine bilgiler tek tek ele alınabilir.
“Benden ne isteniyor?”
“Bana hangi bilgiler verilmiş?”
“Bu bilgiler arasında nasıl bir ilişki var?”
soruları sorunun çözümünü daha yönetilebilir hâle getirebilir.
Her kelimeyi aynı önemde okumak zorunda değiliz
İyi soru çözmek, sorudaki bütün kelimeleri aynı ağırlıkta değerlendirmek anlamına gelmez.
Bazı kelimeler sorunun çözümü açısından kritik olabilirken bazıları yalnızca bağlam oluşturur.
Örneğin bir matematik sorusunda öğrencinin asıl dikkat etmesi gereken şey:
- verilen sayı,
- koşul,
- istenen değer
olabilir.
Bir Türkçe sorusunda ise:
- soru kökü,
- metnin ana düşüncesi,
- karşılaştırma,
- çıkarım
ön plana çıkabilir.
Bu nedenle öğrencinin zamanla soruda hangi bilgilerin çözüm için gerekli olduğunu ayırt etmeyi öğrenmesi önemlidir.
Türkçe sorularında önce metni anlamak gerekir
Özellikle paragraf sorularında öğrencilerin bazen seçeneklere fazla erken geçtiği görülür.
Metni tam anlamadan seçenekleri okumaya başlamak, öğrencinin seçeneklerdeki ifadelerden etkilenmesine neden olabilir.
Bu nedenle paragraf sorularında önce metnin ne söylediğini anlamaya çalışmak daha sağlıklı bir başlangıçtır.
Öğrenci kendisine:
“Bu paragrafın temel olarak söylediği ne?”
diye sorabilir.
Ardından soru köküne dönerek istenen bilgiyle metni karşılaştırabilir.
Buradaki amaç paragrafı ezberlemek değildir.
Metnin ana fikrini ve sorunun istediği ilişkiyi yakalamaktır.
Matematik sorularında verilenler ve istenenler ayrılmalı
Matematikte özellikle problem sorularında öğrencinin karşısına çok sayıda bilgi çıkabilir.
Bu bilgilerin tamamını zihinde tutmaya çalışmak yerine verilenleri ve isteneni ayırmak çözümü kolaylaştırabilir.
Örneğin öğrencinin zihninde basitçe:
Verilen: A, B ve C bilgileri
İstenen: X
şeklinde bir çerçeve oluşturması bile soruyu daha anlaşılır hâle getirebilir.
Ardından sorudaki koşullar tek tek kullanılabilir.
Bu yaklaşım özellikle “Soruyu okuyorum ama nereden başlayacağımı bilmiyorum.” diyen öğrenciler için faydalı olabilir.
Fen bilimleri sorularında görseller göz ardı edilmemeli
Fen bilimleri sorularında tablo, grafik, deney düzeneği veya görsel bir bilgi doğrudan çözümün parçası olabilir.
Öğrencinin yalnızca metni okuyup görsele hızlıca bakması yeterli olmayabilir.
Özellikle grafiklerde:
“Eksenler neyi gösteriyor?”
“Değerler nasıl değişiyor?”
“Sorunun istediği bilgi grafiğin hangi bölümünde?”
gibi sorular sorulabilir.
Böylece öğrenci görsele yalnızca bakmak yerine onu veri olarak kullanmaya başlar.
Sosyal bilgiler ve din kültürü gibi derslerde anahtar ifadeler önemli olabilir
Bu derslerde de öğrencinin sorunun hangi bilgiye veya ilişkiye odaklandığını anlaması gerekir.
Örneğin bir tarih sorusunda olayların sıralaması, neden-sonuç ilişkisi veya verilen bir bilginin hangi döneme ait olduğu önemli olabilir.
Burada öğrencinin bütün metni ezberlemeye çalışması yerine sorunun yönünü belirleyen ifadeleri fark etmesi işini kolaylaştırabilir.
Ancak bu, her soruda birkaç kelime arayıp metnin geri kalanını okumamak anlamına gelmez.
Anahtar ifadeler, metni anlamanın yerine geçmez; metni anlamayı kolaylaştırır.
Bir soruyu yanlış yaptığında hemen konuyu tekrar etme
Öğrenci bir soruyu yanlış yaptığında doğrudan:
“Bu konuyu bilmiyorum.”
sonucuna ulaşmamalı.
Önce yanlışın türünü belirlemek daha doğru olabilir.
Kendisine şu soruları sorabilir:
- Soruyu doğru okudum mu?
- Soru kökünü doğru anladım mı?
- Verilen bilgileri doğru kullandım mı?
- Bir kelimeyi veya koşulu gözden kaçırdım mı?
- İşlem hatası mı yaptım?
- Konuyla ilgili gerçekten bilgi eksiğim mi var?
Bu ayrım çok önemlidir.
Çünkü her yanlışın çözümü aynı değildir.
Bilgi eksikliğinin çözümü konu çalışmaktır.
Okuma hatasının çözümü ise daha fazla dikkatli soru okumayı ve benzer hataları fark etmeyi öğrenmektir.
LGS’de hızlı okumak mı, doğru okumak mı daha önemli?
Sınavda zaman elbette önemlidir.
Fakat hızlı okumak uğruna soruyu yanlış anlamak öğrencinin zaman kazanmasını sağlamaz.
Aksine öğrenci soruyu yanlış anlayıp çözmeye başladığında, daha sonra hatasını fark ederek başa dönmek zorunda kalabilir.
Bu nedenle öğrencinin ilk hedefi:
“Daha hızlı okuyacağım.”
olmamalı.
Önce:
“Okuduğumu doğru anlayacağım.”
hedefi oluşturulmalıdır.
Doğru okuma alışkanlığı geliştikçe öğrencinin soru çözme hızı da zaman içinde doğal olarak artabilir.
Soru okuma becerisi nasıl geliştirilebilir?
Bu beceri yalnızca “Daha dikkatli oku.” denilerek gelişmez.
Öğrencinin yaptığı hataları incelemek gerekir.
Örneğin bir hafta boyunca yanlış yapılan sorulara bakıldığında hataların önemli bir bölümünün soru kökünü yanlış okumaktan kaynaklandığı görülüyorsa öğrenci bunun üzerine özellikle çalışabilir.
Bir başka öğrenci ise soruyu doğru anlamasına rağmen verilen bilgileri bir araya getirmekte zorlanabilir.
Dolayısıyla her öğrencinin geliştirmesi gereken beceri aynı olmayabilir.
Bu nedenle yanlışları yalnızca doğru cevabı öğrenmek için değil, kendi hata biçimini tanımak için incelemek çok değerlidir.
LGS’de iyi soru çözmek sadece çok soru çözmek değildir
Çok soru çözmek elbette öğrencinin deneyim kazanmasına yardımcı olabilir.
Ancak çözülen soruların nasıl çözüldüğü de önemlidir.
Öğrenci her yanlışta yalnızca doğru seçeneği öğrenip bir sonraki soruya geçerse aynı hata biçimi tekrar edebilir.
Buna karşılık:
“Bu soruda konu bilgim vardı ama ‘ulaşılamaz’ kelimesini atladım.”
diyebilen bir öğrenci kendi hatasını tanımaya başlamıştır.
İşte bu fark, soru çözme pratiğini gerçek bir öğrenme sürecine dönüştürür.
Önce soruyu anlamak, sonra çözmek
LGS’de başarı yalnızca öğrencinin ne kadar bilgi bildiğiyle ilgili değildir.
Bildiklerini soruya doğru şekilde aktarabilmesi de önemlidir.
Bu nedenle öğrencilerin soru çözerken zaman zaman kendilerine:
“Ben şu anda gerçekten soruyu mu çözüyorum, yoksa soruyu yanlış anlayarak başka bir problemi mi çözüyorum?”
diye sorması faydalı olabilir.
LGS soruları nasıl anlaşılır sorusunun temelinde, soruyu yalnızca okumak değil, ne istendiğini doğru anlamak vardır. Soru kökünü dikkatli okumak, verilen ve istenen bilgileri ayırmak…
Soru kökünü dikkatli okumak, verilen ve istenen bilgileri ayırmak, kritik ifadeleri fark etmek ve yapılan yanlışın nedenini incelemek zaman içinde öğrencinin soru çözme becerisini geliştirebilir.
Çünkü bazen öğrencinin ihtiyacı daha fazla soru çözmek değil, çözdüğü soruyu daha iyi anlamaktır.
Sık Sorulan Sorular
LGS soruları neden yanlış anlaşılır?
Sorunun hızlı okunması, soru kökündeki olumsuz ifadelerin gözden kaçması, verilen bilgiler arasındaki ilişkinin kurulamaması veya öğrencinin soruda ne istendiğini netleştirmeden çözmeye başlaması yanlış anlamaya neden olabilir.
LGS’de soru kökü neden önemlidir?
Soru kökü öğrencinin hangi bilgiyi bulması veya hangi sonuca ulaşması gerektiğini gösterir. “Ulaşılabilir” ve “ulaşılamaz” gibi ifadeler sorunun çözüm yönünü tamamen değiştirebilir.
Uzun LGS sorularından korkmalı mıyım?
Hayır. Sorunun uzun olması tek başına zor olduğu anlamına gelmez. Uzun sorularda verilen bilgileri ve sorunun istediği sonucu ayrı ayrı belirlemek, soruyu daha anlaşılır hâle getirebilir.
Soru okuma becerisi nasıl geliştirilir?
Yanlış yapılan soruların yalnızca doğru cevabına bakmak yerine, yanlışın nedenini incelemek önemlidir. Özellikle soru kökünü yanlış okuma, verilen bilgiyi kaçırma veya isteneni yanlış anlama gibi tekrar eden hatalar belirlenerek bunların üzerine çalışılabilir.