Bir öğrenci LGS hazırlığında konuyu çalışıyor, kitabını kapatıyor ve kendisine:
“Tamam, bu konuyu öğrendim.”
diyor.
Peki gerçekten öğrendi mi?
Bunu yalnızca konuyu okumuş olmakla anlamak mümkün değil.
Çünkü bir konuyu o anda anlamak ile birkaç gün sonra hatırlamak ve öğrendiği bilgiyi bir soruda kullanabilmek aynı şey değildir.
Bu nedenle LGS hazırlığında önemli olan yalnızca LGS konu çalışması değil, konu çalışmasından sonra öğrenmenin gerçekleşip gerçekleşmediğini kontrol etmektir.
Peki konu çalıştıktan sonra ne yapılmalı?
Bu yazıda öğrencinin öğrendiği bilgiyi test etmesi, eksiklerini fark etmesi ve bilgiyi kalıcı hâle getirmesi için uygulanabilecek adımları ele alacağız.
Konuyu Okumak Öğrenmek Anlamına Gelir mi?
Bir konuyu dikkatlice okumak elbette öğrenmenin önemli bir parçasıdır.
Ancak öğrencinin kitabı okurken her şeyi anladığını düşünmesi, bilgiyi gerçekten kullanabildiği anlamına gelmeyebilir.
Örneğin öğrenci bir konuyu çalıştıktan hemen sonra:
“Bunu biliyorum.”
diyebilir.
Fakat üç gün sonra aynı konuya ait bir soruyla karşılaştığında nereden başlayacağını bilemeyebilir.
Burada sorun öğrencinin hiç çalışmamış olması değildir.
Sorun, öğrenmenin kontrol edilmemiş olmasıdır.
Bu nedenle konu çalışmasının ardından öğrencinin kendisine mutlaka şu soruyu sorması gerekir:
“Ben bu bilgiyi gerçekten kullanabiliyor muyum?”
Konu Çalışmasından Sonra İlk Adım: Kitabı Kapat
Konu çalışması bittikten sonra yapılabilecek en basit ama etkili uygulamalardan biri kitabı kapatmaktır.
Öğrenci öğrendiği konuyu kendi cümleleriyle anlatmaya çalışabilir.
Örneğin:
Bu konunun temel fikri ne?
En önemli kavramlar hangileri?
Hangi bilgiler birbirleriyle bağlantılı?
Bir soru geldiğinde nereden başlayacağım?
Eğer öğrenci bunları kitaba bakmadan açıklayabiliyorsa konuyla ilgili önemli bir öğrenme gerçekleşmiş olabilir.
Ancak sürekli kitaba bakma ihtiyacı duyuyorsa konuya yeniden dönülmesi gereken noktalar bulunabilir.
Öğrendiğini Anlatmak Neden Faydalı?
Bir bilgiyi başkasına anlatmaya çalışmak, öğrencinin kendi bilgisini kontrol etmesini sağlar.
Örneğin matematikte bir konuyu çalıştıktan sonra öğrenci:
“Bu formül ne zaman kullanılır?”
sorusunu kendi kendine açıklayabilir.
İnkılap Tarihi’nde:
“Bu olay neden gerçekleşti ve sonucunda ne oldu?”
diye anlatabilir.
Fen bilimlerinde:
“Bu olayın gerçekleşmesinin temel nedeni ne?”
sorusunu cevaplayabilir.
İngilizcede ise öğrendiği kelimeleri ve yapıları cümle içerisinde kullanmayı deneyebilir.
Yani her derste aynı kontrol yöntemi kullanılmak zorunda değildir.
Konu Çalıştıktan Sonra Mutlaka Soru Çözülmeli mi?
Çoğu durumda evet, ancak burada da amaç yalnızca soru sayısını artırmak değildir.
Konu çalışmasının ardından çözülen soruların temel amacı:
“Öğrendiğim bilgiyi kullanabiliyor muyum?”
sorusuna cevap vermektir.
Örneğin öğrenci bir konuyu çalıştıktan sonra 20 soru çözdü ve 18’ini doğru yaptı.
Bu olumlu bir sonuç olabilir.
Fakat iki yanlışın neden yapıldığı da incelenmelidir.
Çünkü yanlışlardan biri bilgi eksikliğinden, diğeri ise dikkatsizlikten kaynaklanmış olabilir.
Bu nedenle soru çözümü aynı zamanda bir öğrenme kontrolü olarak görülmelidir.
LAAS Yaklaşımı: “Anladım mı, Yapabiliyor muyum?”
Konu çalışmasının ardından kullanabileceğimiz basit bir LAAS kontrolü oluşturalım.
1. ANLADIM MI?
Konunun temelini kendi cümlelerimle açıklayabiliyor muyum?
2. HATIRLIYOR MUYUM?
Kitaba bakmadan temel bilgileri hatırlayabiliyor muyum?
3. UYGULAYABİLİYOR MUYUM?
Bu bilgiyi bir soru üzerinde kullanabiliyor muyum?
4. BİRKAÇ GÜN SONRA YAPABİLİYOR MUYUM?
Bilgi hâlâ aklımda mı?
İlk üç soruya “evet” deyip dördüncü soruda zorlanıyorsak öğrenmenin tekrar edilmesi gerekebilir.
İşte bu nedenle konuyu unutmak, yalnızca “hafızam kötü” şeklinde değerlendirilmemelidir.
Bazen ihtiyaç duyulan şey daha fazla tekrar değil, daha doğru zamanda yapılan tekrar olabilir.
İlk Gün Çok Soru Çözmek Yerine Öğrenmeyi Kontrol Edin
Öğrenciler bazen bir konuyu çalıştıktan sonra çok sayıda soru çözerek konuyu tamamen öğrendiklerini düşünür.
Ancak aynı gün içinde 50 soru çözmek, birkaç gün sonra bilgilerin hatırlanacağını garanti etmez.
Daha verimli bir sistem şöyle olabilir:
Konu öğren → kısa kontrol → soru çöz → yanlışları incele → birkaç gün sonra tekrar et → yeniden soru çöz
Bu döngü sayesinde öğrenci yalnızca konuyu bitirmeye değil, konuyu öğrenmeye odaklanır.
Tekrar Ne Zaman Yapılmalı?
Tekrarın zamanı öğrencinin konuyu ne kadar iyi öğrendiğine göre değişebilir.
Ancak bütün tekrarları sınavdan önceki son haftalara bırakmak yerine öğrenmenin ardından belirli aralıklarla konuya geri dönmek daha sağlıklı bir çalışma düzeni oluşturabilir.
Örneğin:
İlk gün
Konuyu öğren.
Ertesi gün
Kısa bir hatırlama yap.
Birkaç gün sonra
Kitaba bakmadan temel bilgileri tekrar et.
Sonraki hafta
Karışık sorularla bilgiyi kontrol et.
Burada önemli olan uzun saatler boyunca yeniden ders çalışmak değil, unutmadan önce bilgiyi yeniden hatırlamaktır.
Yanlış Yapmak Öğrenmenin Bittiğini Değil, Nerede Eksik Olduğunu Gösterir
Konu çalıştıktan sonra soru çözerken yanlış yapmak normaldir.
Önemli olan yanlışın nasıl değerlendirildiğidir.
Örneğin öğrenci bir soruyu yanlış yaptığında:
“Ben bu konuyu bilmiyorum.”
deyip geçmemelidir.
Önce:
Konuyu gerçekten bilmiyor muyum?
Soruyu mu yanlış anladım?
Bildiklerimi soruya aktaramadım mı?
Dikkatsizlik mi yaptım?
diye düşünmelidir.
Bu noktada LGS yanlış analizi yaklaşımımız devreye girer.
Yanlışın nedenini bulmak, öğrencinin bir sonraki çalışmasını daha doğru planlamasına yardımcı olur.
Bir Konuyu Öğrenip Öğrenmediğinizi Denemede Nasıl Anlarsınız?
Konu çalışırken çözülen soruların ardından öğrenci bir süre sonra o konuyla farklı bir ortamda karşılaşmalıdır.
Çünkü öğrenci aynı soru tiplerini tekrar tekrar çözdüğünde sorunun yöntemini ezberlemiş olabilir.
Asıl kontrol, farklı soru biçimleriyle karşılaşıldığında yapılır.
Örneğin matematikte:
Temel soru → farklı soru tipi → yeni nesil soru → karma deneme
şeklinde ilerlemek, bilginin farklı durumlarda kullanılmasını test edebilir.
Benzer şekilde İnkılap veya Fen gibi derslerde de yalnızca doğrudan bilgi soruları değil, yorum ve ilişkilendirme gerektiren sorular kullanılabilir.
Konu Eksikleri Nasıl Fark Edilir?
Bir öğrencinin konu eksiği olduğunu anlamanın tek yolu sınavdan düşük net almak değildir.
Bazen öğrenci konu çalışırken bile hangi noktayı anlamadığını fark edebilir.
Bunun için şu işaretlere dikkat edilebilir:
- Konuyu kendi cümleleriyle anlatamamak
- Temel kavramları karıştırmak
- Basit sorularda bile sürekli yardım ihtiyacı duymak
- Aynı konudan tekrar tekrar yanlış yapmak
- Birkaç gün sonra bilgiyi hatırlayamamak
- Yeni bir soru tipinde nereden başlayacağını bilememek
Bu işaretlerden birkaçı birlikte görülüyorsa öğrencinin LGS konu eksikleri daha ayrıntılı şekilde incelenebilir.
Her Ders İçin Aynı Öğrenme Yöntemini Kullanmak Gerekmez
Matematikte öğrenmeyi kontrol etmek için soru çözmek çok önemli olabilir.
Ancak İnkılap’ta olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkisini anlatmak daha faydalı olabilir.
İngilizcede kelimeyi cümle içinde kullanmak gerekebilir.
Fen bilimlerinde kavramlar arasındaki ilişkiyi açıklamak daha etkili olabilir.
Türkçede ise bir paragrafı analiz etmek ve soru kökünü doğru anlamak ön plana çıkabilir.
Yani öğrencinin kendisine:
“Ben nasıl öğreniyorum?”
sorusunun yanında:
“Bu derste benden ne yapmam bekleniyor?”
sorusunu da sorması gerekir.
Bu nedenle daha önce ele aldığımız öğrenme stilleri konusundaki gibi öğrenciyi tek bir öğrenme kalıbına sokmak yerine, dersin ve görevin gerektirdiği yöntemi seçmek daha doğru bir yaklaşım olabilir.
Öğrenci Konuyu Öğrendiğini Nasıl Test Edebilir?
Konu çalışmasının ardından şu mini kontrol uygulanabilir:
Kitabı kapat.
Konuyu 2 dakika boyunca kendi cümlelerinle anlat.
Üç temel bilgi yaz.
En önemli üç noktayı not et.
Birkaç soru çöz.
Bilgiyi kullanabiliyor musun?
Yanlışlarını incele.
Yanlışın kaynağını belirle.
Birkaç gün sonra tekrar dene.
Bilgi hâlâ sende mi?
Bu beş adım öğrencinin “çalıştım” ile “öğrendim” arasındaki farkı görmesine yardımcı olabilir.
Deneme Sonuçları da Bir Öğrenme Kontrolüdür
Bir konunun gerçekten öğrenilip öğrenilmediği, zaman içerisinde denemelerde de görülebilir.
Örneğin öğrenci bir konuyu çalıştıktan sonra o konuyla ilgili soruları doğru çözebilir.
Fakat birkaç hafta sonra denemede aynı konudan tekrar tekrar yanlış yapıyorsa öğrenmenin kalıcılığı yeniden değerlendirilmelidir.
Bu nedenle LGS deneme sonuçları yalnızca toplam net açısından değil, öğrencinin daha önce çalıştığı konuları ne kadar koruyabildiği açısından da incelenebilir.
Bu yaklaşım, denemeyi yalnızca bir sınav olmaktan çıkarıp öğrenmenin takip edildiği bir kontrol noktası hâline getirir.
“Konuyu Bitirdim” Yerine “Konuyu Kullanabiliyorum” Demek
LGS hazırlığında öğrencilerin çalışma dilini değiştirmek bile önemli olabilir.
“Bu konuyu bitirdim.”
yerine:
“Bu konunun temelini açıklayabiliyorum.”
“Sorularda kullanabiliyorum.”
“Yanlışlarımı anlayabiliyorum.”
“Birkaç gün sonra tekrar hatırlayabiliyorum.”
demek çok daha anlamlıdır.
Çünkü sınavda öğrenciden konuyu bitirmiş olması değil, öğrendiği bilgiyi doğru yerde kullanması beklenir.
Konu Çalışmak Bir Başlangıçtır
LGS hazırlığında konu çalışmak elbette gereklidir.
Ancak konu çalışmasının sonunda:
“Bitti.”
demek yerine:
“Öğrendim mi?”
diye kontrol etmek gerekir.
Bunun için öğrencinin:
konuyu kendi cümleleriyle anlatması,
kitaba bakmadan hatırlamayı denemesi,
sorularda bilgiyi kullanması,
yanlışlarının nedenini incelemesi
ve
belirli aralıklarla konuyu yeniden kontrol etmesi
faydalı bir çalışma sistemi oluşturabilir.
Unutulmaması gereken en önemli nokta şudur:
Bir konuyu çalışmış olmak, o konuyu öğrenmiş olmakla aynı şey değildir.
Gerçek öğrenme; öğrencinin bilgiyi hatırlayabildiği, kullanabildiği ve farklı sorularda uygulayabildiği noktada kendini göstermeye başlar.
Bu nedenle LGS hazırlığında hedef yalnızca konuları bitirmek değil, öğrenilen konuları sınava kadar kullanılabilir durumda tutmak olmalıdır.