LGS hazırlığında öğrencinin ders çalışması kadar önemli olan bir başka konu da kendi çalışma sürecinin sorumluluğunu alabilmesidir.
Bazı öğrenciler ne yapacağını bilir ama sürekli hatırlatılmaya ihtiyaç duyar. Bazıları çalışma programını hazırlar fakat uygulamakta zorlanır. Bazıları ise çalışır, denemelere girer ve soru çözer; ancak sonuçlarını değerlendirme ve eksiklerini fark etme konusunda hâlâ yetişkin desteğine ihtiyaç duyar.
Bu noktada velinin rolü, çocuğun yerine çalışmak ya da sürekli kontrol etmek değil; zamanla kontrolü öğrencinin kendisine bırakacak bir sistem kurmasına yardımcı olmaktır.
Peki LGS hazırlığında sorumluluk nasıl kazandırılır?
Sorumluluk Kazanmak Ne Demektir?
LGS hazırlığında sorumluluk almak yalnızca masaya oturup ders çalışmak değildir.
Sorumluluk sahibi bir öğrenci;
- Ne çalışacağını bilir.
- Çalışmasını planlamaya başlar.
- Yapması gerekenleri takip eder.
- Anlamadığı noktayı fark eder.
- Yanlışlarını incelemeye çalışır.
- Deneme sonuçlarını değerlendirir.
- Eksiklerini belirler.
- Gerektiğinde yardım ister.
- Yaptığı çalışmanın sonucunu gözden geçirir.
Dolayısıyla amaç, öğrencinin bütün bunları bir anda tek başına yapması değildir.
Amaç, öğrencinin zaman içinde bu becerileri adım adım kazanmasıdır.
Velinin Her Şeyi Takip Etmesi Neden Sorun Olabilir?
LGS sürecinde veliler doğal olarak çocuklarının başarılı olmasını ister. Bu nedenle sık sık;
“Dersini çalıştın mı?”
“Kaç soru çözdün?”
“Deneme nasıl geçti?”
“Ödevini yaptın mı?”
“Bugün ne çalışacaksın?”
gibi sorular sorabilir.
Tek başına bu sorular problem değildir. Ancak bütün süreç sürekli veli tarafından yönetiliyorsa öğrenci zamanla şu düşünceye alışabilir:
“Benim çalışmamı takip eden biri var.”
Bu durumda öğrenci kendi planını kontrol etmek yerine dışarıdan gelen hatırlatmayı bekleyebilir.
Bu nedenle LGS hazırlığında önemli olan, kontrolü bir anda bırakmak değil; kontrolün dozunu zaman içinde azaltmaktır.
LGS Hazırlığında Sorumluluk Nasıl Adım Adım Kazandırılır?
Sorumluluk bir anda verilmez. Küçük görevlerle geliştirilir.
1. Önce Yapılacakları Birlikte Belirleyin
Öğrenciden doğrudan kendi çalışma programını hazırlamasını istemek her zaman kolay değildir.
Özellikle çalışma alışkanlığı henüz gelişmemiş bir öğrenci için daha basit bir başlangıç yapılabilir.
Örneğin:
Bugün:
- Matematik konu tekrarı
- 20 matematik sorusu
- Türkçe paragraf çalışması
- İngilizce kelime tekrarı
gibi küçük ve anlaşılır bir liste oluşturulabilir.
İlk aşamada listeyi veli ve öğrenci birlikte hazırlayabilir.
Amaç yalnızca o günün çalışmasını tamamlamak değil, öğrencinin “Bugün ne yapmam gerekiyor?” sorusunu düşünmeye başlamasını sağlamaktır.
2. Yapılan Çalışmayı Öğrencinin Kendisi İşaretlesin
Bir sonraki adımda öğrenci yaptığı çalışmaları kendisi takip edebilir.
Örneğin:
| Çalışma | Durum |
|---|---|
| Matematik tekrar | ✓ |
| 20 soru | ✓ |
| Paragraf | ✓ |
| İngilizce kelime | → Yarın tamamlanacak |
Buradaki küçük ayrıntı önemlidir.
Listeyi veli kontrol etmek yerine öğrencinin kendisi işaretliyorsa, öğrenci yaptığı çalışmanın takibini de üstlenmeye başlar.
3. “Kaç Soru Çözdün?” Yerine “Bugün Ne Öğrendin?” Sorusu Sorun
Sadece soru sayısına odaklanmak öğrencinin çalışma anlayışını daraltabilir.
Örneğin 100 soru çözmek her zaman 30 sorudan daha verimli değildir.
Bu nedenle veli olarak yalnızca miktarı değil, öğrenmeyi de konuşmak daha faydalıdır.
Şu sorular daha işlevsel olabilir:
- Bugün hangi konuyu daha iyi anladın?
- Hangi sorularda zorlandın?
- Bir yanlışının nedenini fark ettin mi?
- Yarın neye tekrar bakman gerekiyor?
- Bugünkü çalışmanda en faydalı bölüm neydi?
Bu yaklaşım öğrenciyi yalnızca çalışma miktarına değil, çalışma kalitesine de bakmaya yönlendirir.
LAAS Yaklaşımı: Sorumluluğu Öğrenciye Devretme Basamakları
LAAS Akademi’de öğrencinin çalışma sürecini değerlendirirken sorumluluğun da zaman içinde öğrenciye geçmesi gerektiğini düşünüyoruz.
Bunu dört basamakta düşünebiliriz:
1. Birlikte Yap
Öğrenci ne yapacağını bilmiyorsa yetişkin desteği daha fazladır.
2. Birlikte Planla
Öğrenci seçenekleri görür, planı yetişkinle birlikte oluşturur.
3. Öğrenci Uygulasın
Öğrenci kendi planını uygular. Veli gerektiğinde destek olur.
4. Öğrenci Değerlendirsin
Öğrenci artık şunları kendisi düşünmeye başlar:
Ne yaptım?
Ne öğrendim?
Nerede zorlandım?
Sırada ne var?
İşte sorumluluk duygusunun gelişmeye başladığı nokta burasıdır.
Öğrencinin Her Gün Aynı Performansı Göstermesi Beklenmemeli
Sorumluluk kazanmak, öğrencinin her gün kusursuz çalışması anlamına gelmez.
Bazı günler planlanan çalışma tamamlanabilir.
Bazı günler beklenenden az çalışılabilir.
Bazı günler dikkat dağınıklığı yaşanabilir.
Önemli olan tek bir günün performansından çok, öğrencinin zaman içinde kendi çalışma sürecini fark edip düzenleyebilmesidir.
Bu nedenle bir günün aksamasını hemen “sorumluluk almıyor” şeklinde değerlendirmek yerine şu soruya bakmak daha doğru olabilir:
“Ertesi gün kendi planını yeniden oluşturabiliyor mu?”
Sorumluluk Kazandırırken Yapılmaması Gereken 5 Hata
1. Sürekli Hatırlatmak
Her görevi veli hatırlatıyorsa öğrenci kendi takibini geliştirmekte zorlanabilir.
2. Sadece Sonuca Bakmak
Sadece net, puan veya soru sayısına odaklanmak öğrencinin çalışma sürecini görmesini engelleyebilir.
3. Başka Öğrencilerle Karşılaştırmak
“Arkadaşın 100 soru çözüyor, sen neden çözmüyorsun?” gibi karşılaştırmalar sorumluluk geliştirmekten çok baskı oluşturabilir.
4. Her Hatanın Hemen Müdahale Edilerek Düzeltilmesi
Öğrencinin bazı problemleri kendisinin fark etmesine fırsat vermek gerekir.
5. Bir Anda Tamamen Kontrolü Bırakmak
Sorumluluk vermek, öğrenciyi hazırlıksız şekilde tamamen kendi hâline bırakmak değildir.
Destek zamanla azaltılmalıdır.
Öğrencinin Sorumluluk Aldığını Nasıl Anlarız?
Bir öğrencinin sorumluluk becerisinin geliştiğini gösteren bazı küçük işaretler vardır.
Örneğin öğrenci;
- Çalışması gerektiğini hatırlatılmadan fark ediyorsa,
- Eksik olduğu konuyu kendisi söyleyebiliyorsa,
- Yapamadığı soruyu yardım istemek için getiriyorsa,
- Deneme sonucundaki hatalarını incelemeye başladıysa,
- Ertelenen çalışmayı kendisi telafi etmeye çalışıyorsa,
- “Bugün ne yapacağım?” yerine “Bugün şunu yapacağım.” diyebiliyorsa,
çalışma sürecinin sorumluluğunu daha fazla üstlenmeye başlamış olabilir.
Bunlar küçük görünse de uzun vadede oldukça önemli alışkanlıklardır.
LGS Hazırlığında Veli Ne Kadar Kontrol Etmeli?
Bunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur.
Öğrencinin yaşı, çalışma alışkanlığı, akademik durumu ve ihtiyaç duyduğu destek düzeyi önemlidir.
Ancak genel olarak şu yaklaşım işe yarayabilir:
Başlangıçta daha fazla rehberlik → zamanla daha fazla öğrenci sorumluluğu.
Örneğin başlangıçta veli günlük planı birlikte hazırlarken, ilerleyen dönemde öğrenci planını kendisi hazırlayabilir ve veli yalnızca haftalık olarak süreci değerlendirebilir.
Buradaki amaç velinin tamamen devreden çıkması değil, öğrencinin bağımsızlaşmasını desteklemesidir.
Sorumluluk Kazanmak Bir Sonuç Değil, Bir Süreçtir
LGS hazırlığında başarı yalnızca daha fazla soru çözmekle açıklanamaz.
Öğrencinin;
planlama → uygulama → kontrol → değerlendirme
döngüsünü giderek daha bağımsız şekilde gerçekleştirebilmesi de önemlidir.
Bu nedenle velinin görevi çocuğun bütün çalışma sürecini yönetmek değil, zaman içinde çocuğun kendi sürecini yönetebilmesini sağlamaktır.
Çünkü LGS’ye hazırlanan bir öğrencinin kazanması gereken şey yalnızca sınav başarısı değildir.
Kendi öğrenmesini yönetebilme becerisi de uzun vadeli bir kazanımdır.