LGS hazırlığında öğrencilerin moralini en hızlı bozabilen şeylerden biri, deneme sonuçlarındaki değişimlerdir.
Bir hafta 65 net yapan öğrenci, sonraki hafta 57 net yapabilir.
Sonra tekrar 63’e çıkabilir.
Hatta bazı haftalarda bir derste yükselirken başka bir derste düşüş yaşayabilir.
Bu durumda öğrencinin aklına hemen şu düşünce gelebilir:
“Geriliyorum.”
Velinin aklına ise:
“Daha fazla çalışması gerekiyor.”
Ancak tek bir denemedeki düşüş, öğrencinin başarısının gerçekten gerilediği anlamına gelmez.
Çünkü LGS deneme sınavı yalnızca doğru ve yanlışların sayıldığı bir ölçme aracı değildir. Öğrencinin o günkü performansı; sınavın zorluk düzeyinden süre yönetimine, dikkatinden konu dağılımına kadar birçok faktörden etkilenebilir.
Bu nedenle önemli olan yalnızca:
“Kaç net yaptın?”
sorusunu sormak değil,
“Bu sonuç neden böyle çıktı?”
sorusuna cevap aramaktır.
LGS Denemelerinde Netler Neden Değişir?
Netlerin her denemede aynı kalması beklenmez.
Öğrencinin performansında küçük değişiklikler olması son derece normaldir.
Bunun birkaç temel nedeni olabilir.
1. Denemenin zorluk seviyesi değişebilir
Her deneme aynı zorlukta değildir.
Bir denemede öğrencinin güçlü olduğu konulardan daha fazla soru çıkarken başka bir denemede zorlandığı konular daha ağırlıklı olabilir.
Bu nedenle iki denemenin toplam netlerini doğrudan karşılaştırmak her zaman doğru sonuç vermeyebilir.
Örneğin:
1. deneme: 68 net
2. deneme: 61 net
Bu sonuç ilk bakışta bir gerileme gibi görünebilir.
Ancak ikinci denemede öğrencinin zorlandığı konular daha fazla yer aldıysa, 61 net yapmak öğrencinin akademik olarak gerilediğini göstermeyebilir.
2. Konu dağılımı sonucu etkileyebilir
Öğrenci bazı konularda oldukça başarılı, bazı konularda ise daha fazla desteğe ihtiyaç duyuyor olabilir.
Deneme sınavındaki soru dağılımı öğrencinin güçlü ve zayıf olduğu alanlara göre değiştiğinde toplam net de doğal olarak değişebilir.
Bu nedenle sadece toplam nete bakmak yerine hangi konulardan yanlış yapıldığına bakmak gerekir.
Örneğin:
Matematik neti 10’dan 7’ye düştü.
tek başına çok fazla bilgi vermez.
Ama analiz sonucunda üç yanlışın da aynı konudan geldiğini görüyorsak, elimizde çok daha değerli bir bilgi vardır:
Öğrencinin o konuda bir öğrenme eksikliği olabilir.
Bu noktada konu eksikleri belirlenerek çalışma planı yeniden düzenlenebilir.
3. Dikkat hataları netleri değiştirebilir
Öğrenci konuyu biliyor olabilir ama soruyu yanlış okuyabilir.
Bir işlem hatası yapabilir.
Cevapları forma aktarırken hata yapabilir.
Soruyu aceleyle okuyabilir.
Bunların tamamı öğrencinin gerçek bilgi seviyesinden farklı bir sonuç ortaya çıkarabilir.
Örneğin öğrenci bir sorunun çözüm yöntemini biliyor ancak soru kökünü yanlış yorumladığı için yanlış cevaplıyor olabilir.
Bu nedenle bir denemede yapılan her yanlış:
“Bu konuyu bilmiyor.”
şeklinde değerlendirilmemelidir.
Yanlışın nedenini anlamak gerekir.
4. Süre yönetimi sonucu etkileyebilir
Bazı öğrenciler soruları çözerken fazla zaman harcayabilir.
Bu durumda sınavın sonlarına doğru süre azalır ve öğrenci bildiği soruları bile yetiştiremeyebilir.
Başka bir denemede ise süreyi daha iyi kullanarak daha fazla soruya ulaşabilir.
Dolayısıyla iki farklı denemede aynı öğrencinin farklı netler yapması mümkündür.
Özellikle öğrenci:
- Son sorulara yetişemiyorsa,
- Bir derste gereğinden fazla zaman geçiriyorsa,
- Soruları hızlı çözmeye çalışırken çok hata yapıyorsa,
burada yalnızca akademik bilgiye değil, süre yönetimine de bakılmalıdır.
Bir Denemede Net Düşüşü Başarısızlık Mıdır?
Hayır.
Tek başına bir denemedeki net düşüşü başarısızlık olarak değerlendirmek doğru değildir.
Asıl önemli olan genel eğilimdir.
Örneğin:
| Deneme | Net |
|---|---|
| 1 | 54 |
| 2 | 58 |
| 3 | 56 |
| 4 | 61 |
| 5 | 59 |
| 6 | 64 |
Burada netler her denemede düzenli olarak artmıyor.
Ancak genel eğilim yukarı doğru.
Bu öğrencinin bir denemede 59 net yapması, başarısının gerilediği anlamına gelmez.
Tam tersine, birkaç denemenin tamamına bakıldığında öğrencinin gelişim gösterdiği görülebilir.
Bu nedenle:
Tek bir sonucu değil, sonuçların eğilimini değerlendirmek gerekir.
Deneme Sonuçları Nasıl Değerlendirilmeli?
Burada öğrencilerin yaptığı en büyük hatalardan biri, deneme bittikten sonra yalnızca doğru ve yanlış sayılarını kontrol etmektir.
Oysa deneme analizi, öğrencinin çalışma sürecini yönlendirmek için kullanılabilecek çok daha değerli bilgiler sağlar.
Her denemeden sonra şu dört soruyu sormak faydalı olabilir:
1. Hangi soruları yanlış yaptım?
Yanlış yapılan sorular belirlenir.
2. Neden yanlış yaptım?
Yanlışın nedeni araştırılır.
3. Bu hata tekrar ediyor mu?
Aynı hata daha önceki denemelerde de görülmüş mü?
4. Bundan sonra ne yapmalıyım?
Bir sonraki çalışma adımı belirlenir.
Bu son soru özellikle önemlidir.
Çünkü deneme analizi yalnızca geçmişte yapılan hataları bulmak için değil, sonraki çalışmayı planlamak için yapılmalıdır.
Net Düşüşünün Nedeni Nasıl Anlaşılır?
Pratik bir sınıflandırma yapılabilir.
📚 Bilgi eksikliği
Öğrenci konuyu yeterince öğrenmemiş olabilir.
Ne yapılmalı?
Konu yeniden çalışılmalı ve ardından benzer sorular çözülmelidir.
👀 Dikkat hatası
Öğrenci konuyu biliyor ancak soruyu yanlış okuyor veya işlem sırasında hata yapıyor olabilir.
Ne yapılmalı?
Hatanın hangi aşamada oluştuğu belirlenmeli ve benzer sorularda dikkat edilmelidir.
⏱️ Süre problemi
Öğrenci soruları biliyor ancak sınav süresini doğru kullanamıyor olabilir.
Ne yapılmalı?
Deneme sırasında süre kullanımı incelenmeli ve gerekirse soru çözme stratejisi değiştirilmelidir.
🧠 Strateji problemi
Öğrenci soruyu çözmek için yanlış yöntemi seçiyor veya zor bir soruda gereğinden fazla zaman harcıyor olabilir.
Ne yapılmalı?
Sorunun farklı çözüm yolları incelenmeli ve sınav stratejisi geliştirilmelidir.
Netler Neden Bir Derste Artarken Diğerinde Düşebilir?
Bu da oldukça normaldir.
Öğrenci aynı anda bütün derslerde aynı hızda gelişmek zorunda değildir.
Örneğin:
Türkçe: 15 → 17
Matematik: 9 → 8
Fen: 13 → 15
Toplam net çok az değişmiş olabilir.
Ama öğrencinin gelişimi yalnızca toplam net üzerinden değerlendirildiğinde bu değişim görünmez.
Matematikteki düşüşün nedeni incelendiğinde belirli bir konu eksikliği ortaya çıkabilir.
Türkçe ve Fen’deki artış ise öğrencinin yaptığı çalışmaların işe yaradığını gösterebilir.
Bu nedenle ders ders ve konu konu değerlendirme, toplam net kadar önemlidir.
Deneme Sonuçlarını Karşılaştırırken Nelere Dikkat Edilmeli?
İki denemeyi karşılaştırırken yalnızca net sayılarını yan yana koymak yerine şu sorulara bakılabilir:
- Denemelerin zorluk seviyeleri benzer mi?
- Soru dağılımları nasıl?
- Hangi konulardan yanlış yapıldı?
- Yanlışların nedeni ne?
- Kaç soru süre nedeniyle yetişmedi?
- Kaç yanlış dikkat hatasından kaynaklandı?
- Aynı hata daha önce de yapıldı mı?
- Öğrencinin genel net ortalaması nasıl değişiyor?
Bunlara cevap verildiğinde tek bir net sayısından çok daha anlamlı bir tablo ortaya çıkar.
LGS Denemesinde Net Takibi Nasıl Yapılmalı?
Öğrenci basit bir takip tablosu oluşturabilir.
| Deneme | Toplam Net | En Güçlü Ders | Gelişim Alanı | Dikkat/Süre Sorunu |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 54 | Fen | Matematik | Süre |
| 2 | 58 | Türkçe | Matematik | Dikkat |
| 3 | 56 | Fen | İngilizce | Yok |
| 4 | 61 | Türkçe | Matematik | Süre |
| 5 | 59 | Fen | Matematik | Dikkat |
Bu tablo öğrencinin yalnızca netini değil, netin arkasındaki nedeni görmesini sağlar.
Birkaç deneme sonra tekrar eden problemler daha kolay fark edilir.
Öğrenci Bir Denemede Düşük Net Yaptığında Ne Yapmalı?
İlk yapılması gereken şey panik yapmamak.
Öğrenciye:
“Bu kadar çalışmana rağmen nasıl böyle yaptın?”
demek yerine:
“Bu denemede bize ne anlatıyor?”
diye bakmak çok daha faydalıdır.
Ardından yanlışlar ve boşlar incelenebilir.
Örneğin:
5 yanlış → bilgi eksikliği
3 yanlış → dikkat hatası
2 boş → süre problemi
gibi bir tablo ortaya çıkabilir.
Bu durumda öğrencinin ihtiyacı yalnızca daha fazla soru çözmek değildir.
Belki konu tekrarı yapması, belki süre çalışması, belki de soru köklerini daha dikkatli okuması gerekir.
Doğru müdahale, doğru analizden sonra ortaya çıkar.
LAAS Yaklaşımı: “Net Düştü” Değil, “Neden Düştü?”
Deneme sonuçlarını değerlendirirken bizim için önemli olan soru şu:
“Net neden düştü?”
Çünkü net yalnızca sonuçtur.
Asıl değerli bilgi, sonucun arkasındaki nedendir.
Bu nedenle bir denemeden sonra:
Sonuç → Neden → Müdahale → Takip
şeklinde ilerlemek daha anlamlıdır.
Örneğin:
Net düştü.
↓
Matematikte belirli bir konudan yanlışlar arttı.
↓
Konu yeniden çalışıldı.
↓
Sonraki denemelerde aynı konu takip edildi.
Böylece deneme, öğrencinin moralini bozan bir sınav olmaktan çıkar ve çalışma planını yönlendiren bir araca dönüşür.
LGS’de Önemli Olan Tek Bir Net Değil, Gelişimdir
LGS hazırlığında netlerin her denemede aynı kalmasını beklemek gerçekçi değildir.
Bazen net düşebilir.
Bazen yükselebilir.
Bazen de uzun süre aynı seviyede kalabilir.
Önemli olan tek bir denemeye bakarak öğrencinin başarısı hakkında kesin bir yargıya varmamak ve sonuçları düzenli şekilde değerlendirmektir.
Bir denemede 65 netten 58 nete düşmek tek başına başarısızlık değildir.
Asıl soru:
“Bu düşüş bize ne anlatıyor?”
olmalıdır.
Çünkü doğru değerlendirilen bir deneme, öğrencinin yalnızca kaç net yaptığını değil;
neyi bildiğini, nerede zorlandığını, hangi hataları tekrarladığını ve bundan sonra ne çalışması gerektiğini gösterir.
LGS hazırlığında amaç her denemede mutlaka daha yüksek net yapmak değil, her denemeden bir şey öğrenerek sınava daha hazır hâle gelmektir.