LGS’ye hazırlanan birçok öğrenci aynı noktada zorlanıyor LGS yeni nesil sorulara nasıl çalışılır?:
“Konuları biliyorum ama yeni nesil soruları çözerken neden bu kadar zorlanıyorum?”
Çünkü yeni nesil LGS soruları yalnızca formülü veya kuralı bilip bilmediğinizi ölçmüyor. Sorunun verdiği bilgileri anlamanız, önemli olanları ayıklamanız, bilgiler arasında ilişki kurmanız ve öğrendiğiniz matematiksel ya da fen bilimleri bilgisini yeni bir duruma uygulamanız gerekiyor.
Millî Eğitim Bakanlığı’nın LGS kapsamında yayımladığı örnek sorular da öğrencilerin yalnızca bilgiyi hatırlamasından ziyade anlama, yorumlama, çıkarım yapma, problem çözme ve analiz etme gibi becerilerini ölçmeye yönelik hazırlanıyor.
Bu nedenle LGS yeni nesil sorulara çalışmak, yalnızca daha fazla soru çözmek anlamına gelmiyor.
Asıl mesele, soruyu nasıl okuyacağınızı, nasıl düşüneceğinizi ve çözüme nasıl ulaşacağınızı öğrenmek.
Bu rehberde LGS yeni nesil sorular karşısında zorlanan öğrencilerin uygulayabileceği adımları ele alacağız.
Yeni Nesil LGS Sorusu Nedir?
“Yeni nesil soru” denildiğinde çoğu öğrencinin aklına uzun ve karmaşık sorular geliyor.
Oysa sorunun uzun olması onu otomatik olarak yeni nesil yapmaz.
Yeni nesil sorularda öğrenciden genellikle verilen bilgileri yorumlaması, bilgiler arasında bağlantı kurması, birden fazla adımı takip etmesi ve öğrendiği bilgiyi farklı bir bağlamda kullanması beklenir.
Örneğin matematikte bir soruda doğrudan:
“Alanı kaç santimetrekaredir?”
denilmek yerine, bir görsel, tablo, günlük yaşam durumu veya birden fazla koşul verilebilir.
Öğrencinin önce bu bilgileri anlamlandırması, ardından hangi matematiksel bilgiyi kullanacağına karar vermesi gerekir.
İşte yeni nesil soruların zorlayıcı tarafı çoğu zaman işlemden önce başlayan düşünme sürecidir.
LGS Yeni Nesil Sorular Neden Zor Geliyor?
Bir öğrencinin yeni nesil sorularda zorlanmasının tek bir nedeni yoktur.
En sık karşılaşılan nedenlerden bazıları şunlardır:
1. Soruyu hızlı okuyup geçmek
Uzun bir soru gören öğrenci bazen metni gerçekten anlamadan sayılara ve işlemlere odaklanır.
Oysa soruda verilen her bilgi aynı öneme sahip olmayabilir.
2. Sorunun ne istediğini belirleyememek
“Verilen nedir?” ve “Benden ne isteniyor?” sorularını ayırmadan çözmeye başlayan öğrenci gereksiz işlemler yapabilir.
3. Bilgiler arasında bağlantı kuramamak
Yeni nesil sorular çoğu zaman tek bir bilgiyi kullanmaktan ziyade birkaç bilgiyi ilişkilendirmeyi gerektirir.
4. Soruyu zihinde modelleyememek
Özellikle matematik ve fen bilimlerinde metindeki bilgiyi tabloya, şekle, şemaya veya matematiksel ifadeye dönüştürmek çözümü kolaylaştırabilir.
5. İlk yönteme fazla bağlanmak
Bir çözüm yolu işe yaramadığında bazı öğrenciler aynı yöntemi tekrar tekrar denemeye devam eder.
Oysa bazen soruya başka bir açıdan bakmak gerekir.
LGS Yeni Nesil Sorular Nasıl Çözülür?
Yeni nesil sorular için herkesin uygulayabileceği tek bir “sihirli yöntem” yok.
Ancak düzenli olarak uygulanabilecek bir çözüm sistemi oluşturabilirsiniz.
1. Önce soruyu anlamaya çalışın
İlk okumada hemen kalemle işlem yapmaya başlamayın.
Kendinize şu üç soruyu sorun:
Ne veriliyor?
Ne isteniyor?
Verilen bilgiler arasında nasıl bir ilişki var?
Bu üç soru, özellikle uzun problem metinlerinde düşünme sürecini düzenlemeye yardımcı olur.
2. Önemli bilgileri ayıklayın
Yeni nesil sorularda çok fazla bilgi bulunabilir.
Bu bilgilerin tamamını aynı anda aklınızda tutmaya çalışmak yerine, sorunun çözümünde kullanacağınız verileri ayırın.
Örneğin:
- Sayısal bilgiler
- Koşullar
- Sınırlar
- Karşılaştırmalar
- Sıralamalar
- Şekil veya grafik üzerindeki bilgiler
ayrı ayrı değerlendirilebilir.
Buradaki amaç soruyu kısaltmak değil, sorunun yapısını görünür hale getirmektir.
3. Soruyu kendi cümlelerinizle ifade edin
Bu yöntem özellikle uzun sorularda oldukça işe yarayabilir.
Soruda anlatılan durumu bir veya iki cümleyle kendinize açıklamayı deneyin.
Örneğin:
“Burada aslında iki farklı durumu karşılaştırıyorum.”
veya
“Benden verilen koşula uyan seçeneği bulmam isteniyor.”
diyebilmek, zihindeki karmaşayı azaltabilir.
4. Gerekirse şekil, tablo veya şema oluşturun
Özellikle matematik sorularında her şeyi zihinden çözmeye çalışmak gereksiz bir yük oluşturabilir.
Bir sorunun içinde;
- farklı uzunluklar,
- alanlar,
- oranlar,
- sıralamalar,
- olasılıklar,
- grafikler
varsa bunları kağıt üzerinde göstermek çözüm yolunu daha görünür hale getirebilir.
Kağıda yazmak zaman kaybı değildir.
Doğru kullanıldığında düşünmeyi kolaylaştıran bir araçtır.
5. Hangi bilgiyi kullanacağınıza karar verin
Burada önemli bir ayrım var:
Konuyu bilmek başka, doğru bilgiyi doğru soruda kullanabilmek başka.
Örneğin öğrenci bir matematik konusunun formülünü ezbere biliyor olabilir.
Fakat soru formülü doğrudan vermiyorsa veya farklı bir bağlam içinde kullanıyorsa öğrencinin önce:
“Bu soruda hangi bilgi işime yarıyor?”
sorusunu cevaplaması gerekir.
Yeni nesil soruların önemli bir bölümü tam olarak bu beceriyi sınar.
6. Çözümü adımlara bölün
Sorunun tamamını bir anda çözmeye çalışmak yerine küçük adımlara ayırın.
Örneğin:
1. Verilen bilgiyi belirle.
2. İstenen bilgiyi belirle.
3. Aralarındaki ilişkiyi kur.
4. Gerekli işlemi veya yöntemi seç.
5. Sonucu kontrol et.
Bu yaklaşım özellikle çok adımlı sorularda öğrencinin nerede zorlandığını fark etmesini kolaylaştırır.
7. Çözümden sonra mutlaka kontrol edin
Doğru cevaba ulaşmak kadar cevaba nasıl ulaştığınızı kontrol etmek de önemlidir.
Kendinize şunları sorun:
- Sorunun istediğini gerçekten buldum mu?
- Bir koşulu atladım mı?
- İşlem sırasında bir hata yaptım mı?
- Bulduğum sonuç sorudaki bilgilerle uyumlu mu?
- Başka bir seçenek aynı koşulları sağlıyor olabilir mi?
Özellikle seçenekli sorularda bu son kontrol bazen gözden kaçan hataları ortaya çıkarabilir.
LGS Yeni Nesil Sorulara Çalışırken Kaç Soru Çözülmeli?
Burada öğrencilerin yaptığı önemli bir hata var:
“Ne kadar çok soru çözersem o kadar iyi olur.”
Oysa yalnızca soru sayısına odaklanmak doğru bir ölçüt değildir.
Örneğin 100 soruyu hızlıca çözüp neden yanlış yaptığını anlamayan bir öğrenci, 40 soruyu dikkatli şekilde çözüp hatalarını analiz eden bir öğrenciden daha verimli çalışmış olmayabilir.
Bu nedenle çalışma sırasında yalnızca:
“Bugün kaç soru çözdüm?”
değil,
“Bugün kaç sorunun çözüm mantığını gerçekten öğrendim?”
sorusunu da sormak gerekir.
Yanlış Çözülen Yeni Nesil Sorular Nasıl Çalışılmalı?
Bir soruyu yanlış yaptığınızda yalnızca doğru cevabı öğrenip geçmeyin.
Önce yanlışın nedenini belirleyin.
Konuyu mu bilmiyordum?
O zaman konuya dönün.
Soruyu mu yanlış yorumladım?
Benzer birkaç soru daha çözün.
İşlem hatası mı yaptım?
İşlem adımlarınızı inceleyin.
Sorunun bir koşulunu mu kaçırdım?
Soruyu daha sistemli okumaya çalışın.
Çözüm yöntemini mi bulamadım?
Aynı sorunun farklı çözüm yollarını inceleyin.
Çünkü her yanlış aynı şekilde düzeltilmez.
Bu nedenle yanlış soruların yalnızca sayısını değil, nedenlerini takip etmek çok daha değerlidir.
Yeni Nesil Sorulara Alışmak İçin Nasıl Bir Çalışma Düzeni Kurulabilir?
Yeni nesil sorulara bir anda geçmek yerine kademeli ilerlemek daha sağlıklı olabilir.
Aşama 1: Temel bilgi
Önce konunun temel kavramlarını öğrenin.
Aşama 2: Klasik uygulama
Öğrendiğiniz bilgiyi doğrudan kullandığınız sorular çözün.
Aşama 3: Yorum soruları
Bilgiyi yorumlamanızı gerektiren sorulara geçin.
Aşama 4: Yeni nesil sorular
Birden fazla bilgiyi ilişkilendiren, uzun metin veya görsel içeren sorular çözün.
Aşama 5: Karma sorular
Farklı konulardan gelen ve hangi yöntemi kullanacağınıza sizin karar verdiğiniz sorular çözün.
Bu sıralama öğrencinin “Formülü biliyorum ama soruyu çözemiyorum.” probleminden çıkmasına yardımcı olabilir.
LGS Yeni Nesil Sorularda Hız Nasıl Kazanılır?
Hız, ilk hedef olmamalı.
Önce doğru düşünme biçimi oluşturulmalı.
Çünkü soruyu anlamadan hızlı çözmeye çalışmak, yapılan hataların sayısını artırabilir.
Önce:
Doğru oku → doğru anla → doğru yöntemi seç → doğru çöz.
Bu süreç zaman içinde hızlanacaktır.
Bir öğrencinin yeni nesil sorularda hız kazanmasının en önemli yollarından biri de düzenli olarak farklı soru biçimleriyle karşılaşmasıdır.
MEB’in yayımladığı örnek sorular da güncel soru tarzlarını tanımak açısından önemli bir kaynak oluşturuyor. MEB, örnek soruları öğrencilerin sınav hazırlığında kullanabilmesi için MEBİ üzerinden sunuyor.
LGS Yeni Nesil Sorularda Başarılı Olmak İçin 5 Altın Kural
Kısaca toparlayalım.
1. Soruyu okumadan işleme başlama.
Önce ne istendiğini anla.
2. Her bilgiyi kullanmaya çalışma.
Sorudaki bilgileri ayıkla.
3. Gerekirse çiz, yaz ve modelle.
Düşüncelerini kağıda aktarmaktan çekinme.
4. Yanlışının nedenini bul.
Sadece doğru cevabı öğrenip geçme.
5. Soru sayısından çok öğrenme kalitesine odaklan.
Daha fazla soru her zaman daha iyi çalışma anlamına gelmez.
Yeni Nesil Sorular “Zor” Olmak Zorunda Değil
LGS yeni nesil sorularla karşılaştığında zorlanman, matematikte veya diğer derslerde başarısız olduğun anlamına gelmez.
Bazen öğrencinin ihtiyacı daha fazla soru çözmek değil, soruyu nasıl okuyacağını ve çözüm sürecini nasıl yöneteceğini öğrenmektir.
Yeni nesil sorulara alışmak zaman alabilir.
Önemli olan her yanlışta:
“Ben bu soruyu neden yapamadım?”
sorusunu sorabilmek ve cevabına göre bir sonraki çalışmayı şekillendirmektir.
Çünkü LGS hazırlığında amaç yalnızca çok sayıda soru çözmek değil; karşılaşılan yeni bir soruda ne yapacağını bilen bir öğrenci haline gelmektir.
LAAS Akademi’de de LGS hazırlık sürecini yalnızca konu anlatımı ve soru çözümü üzerinden değil, öğrencinin ihtiyaçlarını, çalışma alışkanlıklarını ve soru çözme biçimini dikkate alan bir süreç olarak ele alıyoruz.