LGS hazırlığında öğrencinin önündeki en büyük engel her zaman konu eksikleri veya yeterince soru çözmemek değildir.
Bazen öğrenci konuları biliyor, soruları çözebiliyor ve denemelerde istediği sonuçlara ulaşabiliyor. Fakat sınav yaklaştıkça aklına aynı düşünceler gelmeye başlıyor:
“Ya sınavda bildiklerimi yapamazsam?”
“Ya çok heyecanlanırsam?”
“Ya istediğim okulu kazanamazsam?”
Bu düşünceler zaman zaman her öğrencide ortaya çıkabilir. Özellikle sınavın öğrencinin gözünde çok büyük bir anlam taşıdığı dönemlerde kaygının artması şaşırtıcı değildir.
Ancak burada önemli olan kaygının hiç olmamasını beklemek değil, öğrencinin kaygı yükseldiğinde ne yapacağını öğrenmesidir.
LGS sınav kaygısı neden ortaya çıkar?
Sınav kaygısının tek bir nedeni yoktur.
Bazı öğrenciler sınav sonucunu geleceğinin tamamını belirleyecek bir sonuç gibi görür. Bazıları ailesini hayal kırıklığına uğratmaktan korkar. Bazıları ise yaptığı denemelerdeki bir başarısızlığı gerçek sınavın sonucu gibi değerlendirmeye başlar.
Örneğin bir öğrenci denemede beklediğinden daha düşük net yaptığında:
“Bu deneme kötü geçti.”
demek yerine,
“Ben LGS’de de böyle yapacağım.”
diye düşünmeye başlayabilir.
İkinci düşünce, ilkinden çok daha fazla kaygı yaratır.
Bu nedenle öğrencinin bir deneme sonucuyla kendi potansiyelini birbirinden ayırabilmesi önemlidir.
Bir denemenin sonucu öğrencinin o günkü performansı hakkında bilgi verir. Tek başına gelecekteki sınav sonucunu belirlemez.
LGS kaygısı öğrencinin çalışmasını nasıl etkileyebilir?
Kaygı yükseldiğinde bazı öğrenciler daha fazla çalışarak kendilerini güvende hissetmeye çalışabilir.
Ancak bir noktadan sonra bu durum tersine dönebilir.
Öğrenci sürekli:
- Daha fazla soru çözmeliyim.
- Daha fazla tekrar yapmalıyım.
- Eksik bırakmamalıyım.
- Her konuyu tamamen bitirmeliyim.
diye düşünmeye başladığında ders çalışmak öğrenme sürecinden çıkıp sürekli bir yetişme mücadelesine dönüşebilir.
Bunun sonucunda öğrenci masaya oturduğunda bile aklında ders yerine sınav olabilir.
Bu nedenle LGS hazırlığında yalnızca çalışma miktarını artırmak değil, öğrencinin yaptığı çalışmanın ne işe yaradığını görebilmesini sağlamak da önemlidir.
“Ya sınavda bildiklerimi unutursam?” düşüncesiyle ne yapılabilir?
Bu, sınav yaklaşırken öğrencilerin sık yaşayabildiği düşüncelerden biridir.
Öğrenci aslında bir konuyu biliyor olabilir. Fakat sınavı düşündükçe “Unutacağım.” LGS sınav kaygısı yaşayabilir.
Bu durumda düşünceyle tartışmaya çalışmak yerine daha somut bir noktaya dönmek faydalı olabilir.
Örneğin:
“Bu konuyu biliyor muyum?”
yerine,
“Bu konuyla ilgili daha önce hangi soruları çözebildim?”
diye bakmak öğrencinin dikkatini korkudan kanıta yöneltebilir.
Çünkü öğrencinin elinde gerçek bir çalışma geçmişi vardır: çözdüğü sorular, yaptığı denemeler, düzelttiği yanlışlar ve öğrendiği konular.
Kaygı yükseldiğinde bunları hatırlamak, “Hiçbir şey bilmiyorum.” şeklindeki düşüncenin sorgulanmasına yardımcı olabilir.
Sınav yaklaştıkça daha fazla çalışmak gerekir mi?
Sınav yaklaştığında öğrencinin “Artık çok geç.” düşüncesine kapılması da “Her şeyi yeniden çalışmalıyım.” düşüncesine kapılması da faydalı değildir.
LGS hazırlığının son döneminde amaç, öğrenilenleri mümkün olduğunca sağlamlaştırmak ve öğrencinin sınava hazır hissetmesini desteklemektir.
Bu nedenle son günleri yalnızca yeni konu yetiştirmeye çalışarak geçirmek yerine öğrencinin mevcut durumuna göre:
- Eksik kalan noktaları gözden geçirmek,
- Daha önce yapılan yanlışlara dönmek,
- Deneme sonuçlarını değerlendirmek,
- Soru çözme pratiğini sürdürmek,
- Sınav düzenine alışmak
daha anlamlı olabilir.
Sınava hazırlanmak ile sınavdan korktuğu için sürekli çalışmak aynı şey değildir.
LGS öncesinde uyku düzeni neden önemlidir?
Sınav yaklaşırken bazı öğrenciler daha fazla çalışabilmek için uyku saatlerinden kısmaya başlayabilir.
Oysa sınav yalnızca bilgiyle ilgili değildir. Öğrencinin sınav sırasında dikkatini sürdürebilmesi, soruları okuyabilmesi ve zamanını kullanabilmesi de önemlidir.
Bu nedenle sınavdan hemen önce çalışma süresini artırmak uğruna öğrencinin günlük düzenini tamamen değiştirmek yerine, uyku ve dinlenme düzeninin korunması daha sağlıklı bir yaklaşım olabilir.
Özellikle sınavdan bir gece önce saatlerce çalışıp çok geç uyumak, öğrencinin sınav sabahındaki zihinsel performansını olumsuz etkileyebilir.
Sınav gecesi yeni şeyler öğrenmeye çalışmak yerine, öğrencinin ertesi gün için mümkün olduğunca sakin ve dinlenmiş olması daha değerlidir.
LGS sınavından önce aileler nasıl davranmalı?
Sınav kaygısı yalnızca öğrencinin yaşadığı bir süreç değildir.
Bazen iyi niyetle söylenen cümleler öğrencinin üzerindeki baskıyı artırabilir.
Örneğin:
“Bu sınav hayatını değiştirecek.”
“Sakın heyecanlanma.”
“Bunca çalışmanın karşılığını almak zorundasın.”
gibi cümleler öğrenciyi motive etmek amacıyla söylenebilir. LGS Sınav kaygısı ancak öğrencinin zihnindeki sınavın önemini daha da büyütebilir.
Bunun yerine ailelerin öğrencinin çabasını görmesi ve sonucu tek başına merkeze koymaması daha destekleyici olabilir.
“Ne olursa olsun yanındayız.” gibi bir mesaj, öğrencinin sınav sonucunu ailesinin sevgisi veya kabulüyle ilişkilendirmemesine yardımcı olabilir.
“Sakın heyecanlanma” demek neden işe yaramaz?
Çünkü heyecan tamamen öğrencinin isteğiyle ortadan kaldırabileceği bir şey değildir.
Bir öğrenciye “Heyecanlanma.” dediğimizde aslında onun dikkatini heyecanına yönlendirebiliriz.
Öğrenci bu kez:
“Acaba heyecanlanıyor muyum?”
diye kendisini kontrol etmeye başlayabilir.
Bunun yerine heyecanın sınav öncesinde ortaya çıkabilecek doğal bir duygu olduğu kabul edilebilir.
Amaç:
“Hiç heyecanlanmayacağım.”
değil,
“Heyecanlansam da soruları çözmeye devam edebilirim.”
düşüncesine ulaşmaktır.
Bu bakış açısı öğrencinin kendi duygusuyla mücadele etmek yerine sınava odaklanmasını kolaylaştırabilir.
Sınav sırasında kaygı yükselirse öğrenci ne yapmalı?
Diyelim ki öğrenci sınav sırasında bir anda heyecanlandı.
Bir soruya baktı ve soruyu anlayamadığını düşündü.
İşte tam bu noktada:
“Eyvah, yapamıyorum.”
diyerek paniği büyütmek yerine birkaç saniyeliğine durup yeniden odaklanmak daha doğru olabilir.
Soruyu tekrar okumak, gerekiyorsa soruyu geçip daha sonra dönmek ve çözülebilen sorular üzerinden devam etmek öğrencinin kontrol duygusunu yeniden kazanmasına yardımcı olabilir.
Çünkü bir soruyu çözememek, sınavın tamamını çözememek anlamına gelmez.
LGS’de öğrencinin karşısına çıkan her soruyu ilk bakışta çözmesi gerekmez.
Önemli olan, tek bir sorunun bütün sınavın kontrolünü ele geçirmesine izin vermemektir.
LGS’de başarılı olmak sadece kaygısız olmakla mı ilgilidir?
Hayır.
Sınav kaygısı yaşayan her öğrenci başarısız olacak diye bir kural yoktur.
Aynı şekilde hiç heyecanlanmayan bir öğrencinin mutlaka çok yüksek bir sonuç alacağını söylemek de doğru değildir.
LGS başarısı birçok unsurun bir araya gelmesiyle oluşur.
Öğrencinin akademik hazırlığı, soru çözme deneyimi, sınav stratejisi, zaman yönetimi ve sınav anındaki performansı bunlardan bazılarıdır.
Bu nedenle öğrencinin bütün dikkatini:
“LGS Sınav kaygısı var mı, yok mu?”
sorusuna vermesi yerine,
“Kaygım geldiğinde ne yapabilirim?”
sorusuna odaklanması daha işlevsel olabilir.
LGS hazırlığında asıl hedef: Sınavı gözümüzde büyütmemek
LGS önemli bir sınavdır.
Ancak öğrencinin zihninde sınavın anlamı büyüdükçe, sınav sırasında yapabileceği şeyler küçülmeye başlayabilir.
“Her şey bu sınava bağlı.”
“Mutlaka şu okulu kazanmalıyım.”
“Başaramazsam ne olacak?”
gibi düşünceler öğrencinin dikkatini çözmesi gereken sorulardan uzaklaştırabilir.
Bu nedenle LGS hazırlığında öğrencinin yalnızca akademik olarak değil, sınav sürecini yönetme açısından da hazırlanması önemlidir.
Çünkü sınav günü geldiğinde öğrencinin ihtiyacı mükemmel bir sakinlik değil;
elinden geleni yapabileceğine dair gerçekçi bir güven duygusudur.
Sık Sorulan Sorular
LGS sınav kaygısı nasıl azaltılır?
Öncelikle kaygının tamamen ortadan kaldırılması gerektiği düşünülmemelidir. Düzenli hazırlık yapmak, sınav sürecini önceden deneyimlemek, gerçekçi hedefler belirlemek ve sınav sırasında kaygı yükseldiğinde uygulanabilecek stratejileri bilmek öğrencinin kendisini daha kontrollü hissetmesine yardımcı olabilir.
LGS öncesi çok heyecanlanmak normal mi?
Sınav öncesinde heyecan veya endişe yaşamak öğrencilerde görülebilir. Önemli olan bu duyguların öğrencinin günlük yaşamını veya sınav hazırlığını ciddi biçimde etkilemesi durumunda destek almaktır.
Aileler LGS sınav kaygısı yaşayan çocuğa ne söylemeli?
Sonucu sürekli hatırlatmak yerine öğrencinin gösterdiği çabayı görmek ve sınav sonucunun aile içindeki değerini belirlemediğini hissettirmek daha destekleyici olabilir.
LGS’de heyecanlanınca ne yapılmalı?
Öğrenci birkaç saniye durup dikkatini yeniden soruya yönlendirebilir. Çözemediği bir soruda uzun süre takılmak yerine soruyu geçerek daha sonra dönmek de sınavın kontrolünü korumasına yardımcı olabilir.