Bu konu güzel çünkü veli tarafında doğrudan bir tartışma var: Çocuk kulaklığı takıp ders çalışıyor ama gerçekten ders mi çalışıyor, yoksa müzik mi dinliyor? Üstelik konu hakkında tek bir doğru cevap yok; yapılan işin türü, müziğin sözlü olup olmaması ve öğrencinin bireysel alışkanlığı sonucu değiştirebiliyor. TÜBİTAK Bilim Genç de müziğin duygusal durumu olumlu etkileyebildiğini ancak bilişsel performans üzerindeki etkinin koşullara göre değişebildiğini aktarıyor.
Aşağıdaki yazıyı Eğitim Rehberi kategorisine koymanızı öneriyorum.
LGS Ders Çalışırken Müzik Dinlenir mi? Hangi Müzik Dikkati Dağıtır?
Çocuğunuz ders çalışırken odasına gidiyor.
Kapıyı kapatıyor.
Kulaklığını takıyor.
Masasına oturuyor.
Ve siz içeriden müzik sesini duyuyorsunuz.
İlk aklınıza gelen soru muhtemelen şu:
LGS’ye hazırlanan çocuk ders çalışırken müzik dinleyebilir mi?
Bazı öğrenciler müzik olmadan ders çalışamadığını söylüyor. Bazıları ise müzik açtığında çok daha rahat odaklandığını düşünüyor.
Veliler ise haklı olarak şunu merak ediyor:
Çocuğum gerçekten ders mi çalışıyor, yoksa ders çalışırken müzik mi dinliyor?
Aslında bu sorunun cevabı düşündüğümüz kadar basit değil.
Çünkü ders çalışırken müzik dinlemek her öğrenci üzerinde aynı etkiyi oluşturmayabilir. Müziğin türü, ses seviyesi, yapılan çalışmanın niteliği ve öğrencinin müzikle çalışma alışkanlığı sonucu değiştirebilir.
Peki LGS öğrencisi ders çalışırken müzik dinlemeli mi?
Ders Çalışırken Müzik Dinlemek Dikkati Dağıtır mı?
Bazen evet.
Ama burada önemli olan müziğin kendisinden çok, öğrencinin aynı anda ne yaptığıdır.
Örneğin bir öğrenci matematikte uzun ve karmaşık bir problem çözerken sözlerini çok iyi bildiği hareketli bir şarkıyı dinliyorsa, dikkatinin bir bölümünün şarkıya kayması şaşırtıcı değildir.
Çünkü beyin sadece müziği arka planda tutmakla kalmaz.
Şarkının sözlerini, melodisini ve değişimlerini de işlemeye devam edebilir.
Özellikle okuma, anlama, yeni bilgi öğrenme ve yoğun problem çözme gibi zihinsel yükü yüksek çalışmalarda bu durum daha belirgin olabilir. TÜBİTAK Bilim Genç de müziğin bilişsel görevlerle birlikte kullanımının koşullara bağlı olarak farklı sonuçlar doğurabildiğini belirtiyor.
Bu nedenle:
Müzik dinlemek kesinlikle zararlıdır.
demek de,
Müzik dinlemek kesinlikle verimi artırır.
demek de doğru olmaz.
Peki Neden Bazı Öğrenciler Müzikle Daha İyi Çalışıyor?
Çünkü müzik yalnızca dikkatle ilgili değildir.
Duygusal durumumuzu da etkileyebilir.
Öğrenci gerginse, evde gürültü varsa veya sessiz ortamda çalışmakta zorlanıyorsa düşük seviyedeki bir arka plan sesi bazı durumlarda çalışma ortamını daha rahat hâle getirebilir.
Nitekim müziğin stres ve duygusal durum üzerinde olumlu etkiler gösterebildiğine ilişkin bulgular bulunuyor.
Fakat burada çok önemli bir ayrım var:
Öğrencinin kendini daha iyi hissetmesi, mutlaka daha iyi öğrendiği anlamına gelmez.
Çocuk:
Müzikle daha rahat çalışıyorum.
diyebilir.
Ama asıl bakılması gereken:
Daha fazla mı öğreniyor?
Daha az hata mı yapıyor?
Soruları daha doğru mu çözüyor?
Okuduğunu daha iyi anlayabiliyor mu?
İşte gerçek verim burada ortaya çıkar.
LGS Öğrencisi Hangi Derslerde Müzik Dinlememeli?
Bence burada dersin türüne göre düşünmek çok daha mantıklı.
Örneğin öğrenci:
Yeni bir konu öğreniyorsa
Müzik mümkün olduğunca arka planda olmamalı.
Çünkü öğrenci yeni bilgiyi anlamaya, ilişkilendirmeye ve hafızasına yerleştirmeye çalışıyor.
Paragraf çözüyorsa
Özellikle sözlü müzik iyi bir tercih olmayabilir.
Çünkü öğrenci aynı anda hem şarkının sözlerini hem de paragrafın anlamını takip etmeye çalışabilir.
Zor matematik problemleri çözüyorsa
Dikkati yüksek düzeyde kullanması gerektiği için müzik yerine daha sade bir çalışma ortamı tercih edilebilir.
Konu tekrarı yapıyorsa
Durum biraz farklı olabilir.
Öğrenci zaten bildiği bir konuyu tekrar ediyor ve müzik dikkatini bölmüyorsa düşük ses seviyesinde arka plan müziği bazı öğrenciler için sorun oluşturmayabilir.
Ders Çalışırken Sözlü Müzik mi, Sözsüz Müzik mi?
İkisi arasında önemli bir fark olabilir.
Şarkının sözlerini anlayan bir öğrenci, farkında olmadan sözlere eşlik edebilir veya şarkının devamını bekleyebilir.
Özellikle Türkçe, paragraf ve ezber gerektiren çalışmalarda bu durum daha fazla dikkat gerektirir.
Bu nedenle müzik dinlemek isteyen öğrenciler için:
Enstrümantal müzik
Düşük tempolu müzik
Doğa sesleri
gibi daha az dikkat çekici seçenekler denenebilir.
Ancak burada da “Bu müzik türü kesinlikle başarıyı artırır.” demek doğru değildir.
Çünkü öğrenciden öğrenciye sonuç değişebilir.
LGS Hazırlığında Müzik Dinlerken Yapılan En Büyük Hata
Bence en büyük hata şu:
Müziğin çalışmanın önüne geçmesi.
Bir öğrenci ders çalışırken:
“Bu şarkı çok güzelmiş.”
der.
Şarkıyı değiştirir.
Sonra başka bir şarkı açar.
Sonra yeni bir liste arar.
Sonra telefona bakar.
Bir süre sonra ders çalışmak için oturduğu masa, müzik dinleme ve telefonla ilgilenme alanına dönüşür.
Burada sorun artık müzik değildir.
Dikkatin sürekli bölünmesidir.
Bu yüzden öğrenci müzikle çalışacaksa çalma listesini önceden hazırlamak ve çalışma sırasında telefonla uğraşmamak çok daha mantıklıdır.
“Ben Müziksiz Ders Çalışamıyorum” Diyen Çocuk Ne Yapmalı?
Burada müziği bir anda tamamen kaldırmak yerine küçük bir deneme yapılabilir.
Örneğin:
1. gün: 30 dakika müzikle çalışma
2. gün: 30 dakika müziksiz çalışma
3. gün: 30 dakika düşük sesli sözsüz müzik
Sonra sonuçlara bakılabilir.
Ama yalnızca:
“Hangisinde daha çok hoşuma gitti?”
diye bakmayın.
Şunları da karşılaştırın:
- Kaç soru çözdü?
- Kaç doğru yaptı?
- Kaç yanlış yaptı?
- Çalışma ne kadar sürdü?
- Kaç kez dikkati dağıldı?
- Soruları tekrar okuma ihtiyacı oldu mu?
- Çalışma sonunda ne kadarını hatırladı?
İşte bu karşılaştırma çocuğun gerçekten müzikle daha verimli olup olmadığını anlamaya yardımcı olabilir.
Müzikle Ders Çalışan Öğrencinin Başarısını Nasıl Ölçebilirsiniz?
Burada çok basit bir yöntem kullanabilirsiniz.
Aynı seviyede iki çalışma belirleyin.
Örneğin:
20 matematik sorusu
Bir gün müzikle, başka bir gün müziksiz çözsün.
Sonuçları karşılaştırın.
| Çalışma | Süre | Doğru | Yanlış | Boş |
|---|---|---|---|---|
| Müzikle | 35 dk | 15 | 4 | 1 |
| Müziksiz | 28 dk | 18 | 2 | 0 |
Bu tablo bize çok daha fazla bilgi verir.
Çünkü öğrenci:
“Ben müzikle daha iyi çalışıyorum.”
diyebilir.
Ama sonuçlara baktığımızda müziksiz çalışmanın daha verimli olduğu görülebilir.
Tam tersi de mümkün.
Örneğin müzikle çalışan öğrenci daha uzun süre odaklanıyor ve benzer doğruluk oranını koruyorsa, onun için düşük seviyeli müzik uygun olabilir.
LGS Denemesi Çözerken Müzik Dinlenir mi?
Hayır, bu konuda daha net olmak gerekir.
Çünkü LGS sınavına girdiğinizde arka planda öğrencinin seçtiği müzik çalmayacak.
Dolayısıyla öğrenci bütün denemelerini müzik eşliğinde çözerse sınav ortamından farklı bir çalışma koşuluna alışabilir.
Deneme sınavları mümkün olduğunca gerçek sınav koşullarına yakın yapılmalıdır.
Sessiz ortam.
Belirli süre.
Telefon yok.
Müzik yok.
Mola düzeni belli.
Bu nedenle:
Ders çalışırken müzik kullanmak başka, sınav provası yapmak başka şeydir.
Peki LGS’ye Hazırlanan Çocuk Ne Zaman Müzik Dinleyebilir?
Müzik sadece ders çalışırken dinlenmek zorunda değil.
Hatta bazı öğrenciler için müziği çalışma masasından ayırmak daha iyi olabilir.
Örneğin:
Ders öncesi: 10 dakika müzik
Çalışma: Mümkün olduğunca dikkat dağıtıcı olmadan
Mola: Müzik dinleme
Çalışma: Tekrar odaklanma
Bu yöntem öğrencinin müziği bir ödül veya mola etkinliği olarak kullanmasını da sağlayabilir.
Böylece müzik ile ders birbirine tamamen bağlanmamış olur.
Veliler Çocuğun Müzikle Ders Çalışmasına Nasıl Yaklaşmalı?
Burada doğrudan:
“Kulaklığı çıkar!”
demek yerine önce çocuğu gözlemlemek daha doğru olabilir.
Çünkü çocuk gerçekten verimli çalışıyor olabilir.
Ya da masada iki saat oturup ders yerine müzik dinliyor olabilir.
Bunu anlamanın en kolay yolu sonuçlara bakmaktır.
Çocuğunuza:
“Müzik dinlediğin için çalışamıyorsun.”
demek yerine:
“Müzikle ve müziksiz çalıştığında sonuçların arasında fark var mı, birlikte bakalım.”
demek çok daha yapıcıdır.
Çünkü amaç çocuğun müzik dinlemesini yasaklamak değil.
Kendi çalışma alışkanlığını fark etmesini sağlamaktır.
LGS’de Başarı İçin Sessizlik Şart mı?
Her öğrenci için kesinlikle sessizlik şarttır demek de doğru olmaz.
Bazı öğrenciler tamamen sessiz ortamda daha iyi çalışır.
Bazıları ise hafif bir arka plan sesiyle daha rahat çalışabilir.
Fakat çalışma ortamında değişken ve dikkat çekici uyaranların azaltılması önemlidir. MEB kaynaklarında da çalışma ortamındaki müzik, telefon ve benzeri uyaranların dikkat dağıtabileceğine dikkat çekiliyor.
Yani burada hedef:
Mutlak sessizlik
değil.
Dikkati gereksiz yere bölmeyen bir çalışma ortamı.
LGS Öğrencisi İçin 5 Maddelik Müzikle Ders Çalışma Kuralı
Eğer çocuğunuz müzikle çalışmak istiyorsa şu 5 kuralı deneyebilirsiniz:
1. Sözlü müzik yerine sözsüz müzik deneyin.
Özellikle okuma ve anlama çalışmalarında.
2. Ses seviyesini düşük tutun.
Müziğin dersin önüne geçmesine izin vermeyin.
3. Telefonu elinizden bırakın.
Müzik için telefonu kullanmak, sosyal medyada gezinmeye dönüşmemeli.
4. Zor çalışmalarda müziği kapatmayı deneyin.
Özellikle yeni konu öğrenirken ve zor sorularda.
5. Denemeleri müziksiz çözün.
Çünkü deneme sınavı mümkün olduğunca gerçek sınav koşullarını yansıtmalı.
Çocuğunuz Müzikle Ders Çalışıyorsa Hemen Yasaklamayın
LGS ders çalışırken müzik dinlenir mi?
Bu sorunun tek bir cevabı yok.
Müzik bazı öğrenciler için çalışma ortamını daha rahat hâle getirebilirken, bazı öğrencilerde dikkatin bölünmesine neden olabilir. Özellikle sözlü ve dikkat çekici müzikler, okuma-anlama ve yoğun zihinsel çalışma sırasında öğrencinin dikkatini dersten uzaklaştırabilir.
Bu nedenle çocuğunuzun kulaklığını gördüğünüz anda:
“Ders çalışırken müzik dinlenmez!”
demek yerine önce sonuçlarına bakın.
Çünkü asıl soru:
“Müzik dinliyor mu?”
değil.
Asıl soru:
“Müzik dinlerken gerçekten öğreniyor mu?”
Bunu anlamanın en iyi yolu da öğrencinin kendi performansını karşılaştırmasıdır.
Ve belki de çocuğunuz için en doğru cevap, sizin vereceğiniz bir karardan çok, kendi çalışma sonuçlarında ortaya çıkacaktır.