Bir öğrenci bir konuyu çalışıyor, testlerini çözüyor ve o gün soruların çoğunu doğru yapıyor. Aradan birkaç hafta geçiyor ve aynı konudan karşısına bir soru çıktığında zorlanmaya başlıyor. Çünkü LGS konu tekrarı yapmıyor.
Bu durumda çoğu zaman ilk akla gelen şey şudur:
“Demek ki konuyu öğrenmemiş.”
Oysa her zaman durum böyle değildir.
Bir konuyu öğrenmek ile o bilgiyi haftalar sonra hatırlayıp soruda kullanabilmek aynı şey değildir. Özellikle LGS hazırlığında öğrencinin karşılaştığı konu ve soru sayısı arttıkça, daha önce öğrenilen bilgilerin belirli aralıklarla yeniden hatırlanması gerekir.
Burada önemli olan ise sürekli başa dönüp aynı konuyu yeniden çalışmak değil, doğru zamanda ve doğru yöntemle konu tekrarı yapmaktır.
Peki LGS’de konu tekrarı nasıl yapılmalı?
Konu Tekrarı Neden Gereklidir?
Öğrenciler yeni konular öğrendikçe zihinsel olarak sürekli yeni bilgilerle karşılaşır. Matematikte bir konu, fende başka bir ünite, Türkçede farklı bir kazanım derken çalışma programı ilerler.
Ancak öğrencinin daha önce öğrendiği bilgiler de kullanılmadığında zamanla daha zor hatırlanabilir.
Bu nedenle LGS hazırlığında yalnızca:
“Yeni konuyu bitirdim.”
demek yeterli değildir.
Asıl önemli olan, öğrencinin birkaç hafta sonra da:
- konunun temel mantığını hatırlayabilmesi,
- önemli bilgileri birbirinden ayırabilmesi,
- hangi yöntemi ne zaman kullanacağını bilmesi,
- karşısına farklı biçimde hazırlanmış bir soru geldiğinde konuyu tanıyabilmesi
ve bunları sınav sırasında kullanabilmesidir.
Bu yüzden konu tekrarı, çalışma programının sonuna bırakılacak bir iş değil, öğrenme sürecinin doğal bir parçası olmalıdır.
Konu Tekrarı Konuyu Baştan Çalışmak Değildir
Burada çok önemli bir ayrım var.
Bir öğrenci bir konuyu tekrar ederken her seferinde:
- ders videosunu baştan izlemek,
- konu anlatım kitabını baştan sona okumak,
- bütün notlarını yeniden çıkarmak,
- yüzlerce soru çözmek
zorunda değildir.
Hatta bunu her konu için yapmak, zamanla öğrencinin çalışma yükünü gereksiz yere artırabilir.
İyi bir konu tekrarı, öğrencinin neyi hatırladığını ve neyi unuttuğunu ortaya çıkarmalıdır.
Örneğin öğrenci bir matematik konusunun temel kurallarını hatırlıyor ama belirli bir soru tipinde sürekli hata yapıyorsa, bütün konuyu yeniden çalışmak yerine o noktaya odaklanmak daha anlamlı olabilir.
Yani tekrarın amacı:
“Konuyu yeniden bitirmek” değil, “öğrenmenin hâlâ sağlam olup olmadığını kontrol etmek” olmalıdır.
LGS’de Konu Tekrarı Ne Zaman Yapılmalı?
Her öğrencinin öğrenme hızı aynı olmadığı için herkes için değişmez bir tekrar takvimi oluşturmak doğru değildir.
Ancak pratik bir sistem oluşturmak için konu tekrarlarını birkaç aşamaya ayırabiliriz.
1. Konu öğrenildikten kısa süre sonra
Yeni konu çalışıldıktan sonra öğrenciye küçük bir hatırlama fırsatı vermek faydalıdır.
Burada uzun bir çalışma yapmak gerekmez.
Örneğin öğrenci kendisine şu soruları sorabilir:
- Bu konunun temel mantığı neydi?
- En önemli kurallar nelerdi?
- Hangi noktalarda zorlanmıştım?
- Çözdüğüm sorularda hangi hataları yapmıştım?
Birkaç dakikalık bu kontrol bile öğrencinin bilgiyi yeniden hatırlamasına yardımcı olabilir.
2. Birkaç gün sonra
Bu aşamada öğrencinin kitaba bakmadan konuyu ne kadar hatırladığı kontrol edilebilir.
Örneğin matematikte bir konuyu çalıştıysa birkaç soru çözebilir.
Fakat burada yalnızca doğru sayısına bakmak yeterli değildir.
Yanlış yapılan sorunun neden yanlış yapıldığına da bakılmalıdır.
Çünkü öğrenci bazen konuyu biliyor olabilir ama:
- işlemi yanlış yapmış,
- soruyu yanlış okumuş,
- sorunun istediğini yanlış anlamış,
- gerekli bilgiyi hatırlayamamış
olabilir.
Bu ayrım, tekrarın nasıl yapılacağını belirler.
3. Birkaç hafta sonra
İşte burada gerçek bir kontrol yapılabilir.
Öğrenci artık konuyu çalıştığı günkü kadar taze hatırlamayabilir. Bu nedenle daha önce çözdüğü soruların aynısını tekrar çözmek yerine, mümkünse farklı sorularla kendisini denemelidir.
Çünkü amaç sorunun cevabını hatırlamak değil, bilgiyi yeniden kullanabilmektir.
4. Deneme sınavlarından sonra
Deneme sınavları yalnızca net hesaplamak için kullanılmamalıdır.
Öğrenci bir denemede daha önce öğrendiği bir konudan hata yapıyorsa, bu hata aynı zamanda bir tekrar ihtiyacının işareti olabilir.
Örneğin öğrenci:
- konuyu biliyor ama formülü unutuyorsa,
- soru tipini tanıyamıyorsa,
- temel bilgiyi hatırlamakta zorlanıyorsa,
- aynı konudan tekrar tekrar hata yapıyorsa,
o konu çalışma planında yeniden ele alınabilir.
Böylece deneme sınavı, öğrencinin tekrar programını belirleyen araçlardan biri hâline gelir.
Her Unutulan Konu Baştan Çalışılmalı mı?
Hayır.
Bu, öğrencilerin ve velilerin en sık yaptığı hatalardan biridir.
Bir öğrenci bir soruyu yanlış yaptı diye:
“Bu konuyu bilmiyor.”
sonucuna hemen varmak doğru değildir.
Önce hatanın kaynağına bakılmalıdır.
Örneğin:
Konu bilgisi eksikse:
Kısa bir konu çalışması yapılabilir.
Bilgiyi unutmuşsa:
Notlara veya kısa özetlere dönülebilir.
Soru tarzında zorlanıyorsa:
O soru tipinden kontrollü şekilde birkaç örnek çözülebilir.
Dikkat hatası yaptıysa:
Sorunun çözüm süreci incelenebilir.
İşlem hatası yaptıysa:
Konu anlatımını yeniden izlemek yerine işlem pratiğine odaklanılabilir.
Bu nedenle konu tekrarının ilk adımı aslında şudur:
“Ben bunu neden yanlış yaptım?”
Konu Tekrarında Sadece Test Çözmek Yeterli mi?
Her zaman değil.
Soru çözmek önemli bir tekrar yöntemidir ancak tek başına yeterli olmayabilir.
Özellikle öğrenci bir konuyu uzun süredir görmediyse, doğrudan çok sayıda soru çözmeye çalışmak yerine önce kısa bir hatırlama yapılabilir.
Örneğin:
5 dakika: Konunun temel noktalarını hatırlama
10 dakika: Birkaç örnek soru çözme
5 dakika: Yanlışları inceleme
Böyle bir çalışma, öğrencinin ihtiyacına göre daha sonra genişletilebilir.
Buradaki amaç saatlerce tekrar yapmak değil, öğrenilen bilgiyi yeniden aktif hâle getirmektir.
“Yanlış Defteri” Konu Tekrarında Nasıl Kullanılabilir?
Daha önce yapılan yanlışların tekrar edilmesi, öğrencinin hangi noktalarda zorlandığını görmesi açısından oldukça değerlidir.
Ancak yanlış defteri yalnızca yanlış soruların cevaplarının yazıldığı bir defter olmamalıdır.
Öğrenci mümkün olduğunca şunu da belirtmelidir:
“Bu soruyu neden yanlış yaptım?”
Örneğin:
Formülü hatırlamadım.
veya:
Soruda verilen bilgiyi yanlış yorumladım.
veya:
İşlem sırasında hata yaptım.
Bu küçük notlar, ilerleyen haftalarda yapılacak tekrarları çok daha işlevsel hâle getirir.
Öğrenci aynı konudan tekrar tekrar benzer hatalar yapıyorsa, artık yalnızca soru çözmek yerine o konunun ilgili bölümüne yeniden dönmek gerekebilir.
LGS Konu Tekrarı İçin Basit Bir Sistem
Öğrencinin bütün konuları karmaşık bir tabloya dönüştürmesine gerek yok.
Basit bir sistem yeterli olabilir.
Her konu için üç durum belirlenebilir:
🟢 Sağlam
Öğrenci konuyu hatırlıyor, farklı soruları çözebiliyor ve önemli bir zorlanma yaşamıyor.
Bu konu için yalnızca ilerleyen dönemde kontrol amaçlı tekrar yeterli olabilir.
🟡 Tekrar Gerekli
Öğrenci temel bilgileri hatırlıyor ancak bazı soru tiplerinde zorlanıyor veya birkaç noktayı unutmuş.
Bu konu kısa bir çalışmayla yeniden gözden geçirilebilir.
🔴 Öncelikli
Öğrenci konunun temelini hatırlamıyor veya aynı konudan sürekli hata yapıyor.
Bu durumda konuya yeniden dönmek ve eksik kısmı tamamlamak daha doğru olur.
Bu sistem sayesinde öğrencinin çalışma programı daha kişisel hâle gelir.
Çünkü herkesin bütün konulara aynı miktarda zaman ayırması gerekmez.
LGS Çalışma Programında Tekrar İçin Ayrı Zaman Olmalı mı?
Evet, ancak tekrar için mutlaka saatlerce ayrı bir blok oluşturmak gerekmeyebilir.
Örneğin bir öğrencinin günlük çalışma programında yeni konu çalışmalarının yanında kısa tekrar bölümleri bulunabilir.
Yeni öğrenme + kısa tekrar + soru çözümü + yanlış analizi
birbirini tamamlayan parçalar olarak düşünülebilir.
Burada önemli olan, öğrencinin yalnızca yeni konuların peşinden koşup eski konuları tamamen bırakmamasıdır.
Çünkü çalışma programı ilerledikçe konu sayısı artar.
Bir süre sonra öğrencinin:
“Bu konuyu daha önce çalışmıştım ama şimdi hiçbir şey hatırlamıyorum.”
dememesi için tekrarların çalışma sürecine baştan itibaren yerleştirilmesi gerekir.
Veliler Konu Tekrarında Çocuğa Nasıl Destek Olabilir?
Velinin görevi çocuğun bütün konularını tek tek kontrol etmek değildir.
Hatta sürekli:
“Bugün hangi konuyu tekrar ettin?”
“Kaç soru çözdün?”
“Şu konuyu da tekrar ettin mi?”
şeklinde takip yapmak, bazı öğrencilerde çalışma sürecini daha da yorucu hâle getirebilir.
Bunun yerine daha anlamlı sorular sorulabilir:
“Son denemede en çok hangi konuda zorlandın?”
“Yanlışlarının içinde tekrar eden bir konu var mı?”
“Bugün çalışırken en çok nerede zorlandın?”
Bu sorular öğrencinin kendi çalışma sürecini değerlendirmesine yardımcı olur.
Çünkü LGS hazırlığında hedef yalnızca öğrencinin daha fazla çalışması değil, kendi öğrenme sürecini giderek daha iyi yönetebilmesidir.
En Etkili Tekrar Sistemi Öğrenciye Göre Değişir
Her öğrenci aynı şekilde öğrenmez.
Bazı öğrenciler kısa notlarla daha kolay hatırlarken bazıları soru çözerek eksiklerini daha iyi fark eder. Bazı öğrencilerin ise bir konuyu yeniden ele almadan önce neden zorlandığını anlamaya ihtiyacı olabilir.
Bu nedenle tek bir “mükemmel tekrar programı” olduğunu düşünmek doğru değildir.
Daha sağlıklı yaklaşım şudur:
Önce öğrencinin mevcut durumunu belirlemek → sonra ihtiyaca göre tekrar yapmak → ardından yeniden kontrol etmek.
Böylece tekrar, öğrencinin zamanını tüketen mekanik bir görev olmaktan çıkar ve gerçekten işe yarayan bir öğrenme aracına dönüşür.
Amaç Daha Çok Tekrar Değil, Doğru Tekrar
LGS hazırlığında öğrencinin her konuyu defalarca baştan çalışması gerekmez.
Önemli olan, öğrenilen bilgilerin zaman içinde ne kadar korunduğunu takip etmek ve ihtiyaç duyulan noktalara yeniden dönmektir.
Bu nedenle etkili bir konu tekrarı:
- Konuyu yeniden baştan sona çalışmak değildir.
- Sadece çok sayıda soru çözmek değildir.
- Sadece notları tekrar okumak değildir.
- Her yanlışı “konu eksikliği” olarak değerlendirmek değildir.
Etkili tekrar; öğrencinin neyi bildiğini, neyi unuttuğunu ve hangi noktada zorlandığını fark ederek buna göre çalışmasıdır.
LGS hazırlığında çalışma programı da bu nedenle öğrencinin gerçek performansına göre şekillenmelidir. Deneme sonuçları, yanlışlar, unutulan konular ve öğrencinin çalışma alışkanlıkları birlikte değerlendirildiğinde çok daha verimli bir yol haritası oluşturulabilir.
Çünkü iyi bir çalışma programının amacı öğrenciyi sürekli daha fazla çalıştırmak değil, harcadığı zamanı daha verimli kullanmasını sağlamaktır.